Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 125, սյունակ 1
ԲԵՍԵՔՍՏՈՆ
«նահանջ տարուայ աւելադիր օրը (փետրուարի 29)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. βίσεξτος
հուն. βίσεξτος-ի հյց. βίσεξτον ձեւից
Մատենագիտություն
H. AG 343;
Աճ. ՀԱԲ 440
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒՆ
(-ի, -աց, հզվդ. -ոյ, -իւ)
«ծառի բուն, կոթ, հիմք, հիմնամաս, բուն, հիմնական, սկիզբ, ծագում, եզր, վերջ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. bun
փոխատու լեզու՝ պ. bun
Հնարավոր է բաղադրություն բնիկ հնդեւրոպական *bhuno-ից ծագող ձեւի հետ (*bheu- «աճել» արմատից, որից՝ բոյն, բոյս), ինչպես ցույց է տալիս -ոյ հոլովումը, եթե սա համաբանական չէ։ Պոկոռնին համարում է բնիկ հնդեւրոպական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնակ,
բնիկ,
բնութիւն,
բնական,
բնաբարձ,
բնադիր,
բնածին,
բանիբուն,
նիզակաբուն,
միաբուն,
համաբնեայ,
ողորմաբուն,
բնագէտ,
բնագիտութիւն,
բնականոն,
բնատուր,
բնոյթ,
բնութագիր,
բնութագրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484;
H. AG 123;
Աճ. ՀԱԲ 483-484;
Pok. IEW 177
Տե՛ս նաեւ
Էջ 142, սյունակ 1
ԲՐՈՐ
«պղտոր, խմորված, գինու նստվածք, դիրտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«ալեկոծվել, եռալ, խմորվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhū<sup>u</sup>r-)
-որ ածանցով
-որ ածանցով, ինչպես՝ բեկոր, բոլոր, գլոր բառերում։ թերեւս նաեւ հայ. բուռն «ուժգին, սաստիկ», որ բաղարկվել է բուռն «բուռ. բռունցք, իշխանություն, զորություն» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրբ. բրոր(վ)ել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhurati
«արագ շարժվում է, ցնցվում է թպրտում է»
հուն.
φύρω
«խառնել, խառնշտորել»
հուն.
πορφύρω
«ալեկոծել»
լատ.
fermentum
«խմորում, խմորիչ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 146, սյունակ 1
ԳԱՂԱՏՈՍ
(-ի, -աց)
«քարտաշ, որմնադիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. galatozi (kalatozi)
«նույնիմաստ»
նույնիմաստ բառի հետ միասին ծագում է փոքրասիական գալերի (գալատների՝ կելտերի) անունից, որ պահպանվել է հուն. Alaiia երկրի եւ γαλατης «գալ, կելտ» անվանումների մեջ:
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԳՈՒԵԼ
«փայփայել, շոյել, մեծարել, պատվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghou-
«ուշադիր լինել, ընդունել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գգուեցուցանել,
գգուանք,
գգուիչ,
գգուողական,
գգում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
faveō
«նպաստել, բարեհաճ լինել»
հ. հոլ.
gā
«ուշադիր լինել, հոգալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԵԼԱՄ
-ի
(գելած, գիլաս)
«կտավատ՝ ձեթ հանելու համար ծեծված եւ թրջված, կտավատի դիրտ»
Ստուգաբանություն ()
գելած (գելուլ «ոլորել») բայածնցից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 531
Էջ 155, սյունակ 1
ԳԵՂ
(-ոյ)
««գեղեցկություն, գեղատեսություն» (ԲՀ՝ «տեսակ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«տեսնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uelo-)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«ճնշել, սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ueleniio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղագոյն,
գեղանի,
գեղեցիկ,
գեղեցկագոյն,
գեղեցկանալ,
տգեղ,
տգեղանալ,
աշնգեղ,
անգեղեաց,
լանջագեղ,
կանաչագեղ,
հասակագեղ,
մարմնագեղ,
մեծագեղ,
գանգրագեղ,
լուսագեղ,
գեղագիր,
գեղագրութիւն,
գեղագրական,
գեղադիր,
գեղատեսակ,
գեղագէտ,
գեղագիտութիւն,
գեղարուեստ,
գեղարուեստագէտ,
գեղարուեստական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
voltus, vultus
«տեսք»
հուն.
ειλη, ιλη
«խումբ, խմբակցություն, ընկերակցություն»
կիմր.
gweled
«տեսնել»
ռուս.
бал
«բազմություն, կույտ»
բրետ.
gwelet
«տեսք»
հնդկ.
varga-
«ջոկատ, խումբ»
գոթ.
wlits
«դեմք, կերպարանք»
լատ.
valgu, volgus, vulgus
«ժողովուրդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՐ
II
«վեր, բարձր, ավելի քան»
(գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«բարձրացնել»
արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ,
գերագոյն,
գերակատար,
գերապայծառ,
գերապատիւ,
գերբնապէս,
գերիմաստ,
գերուհի,
գերբնական,
գերմարդ,
գերմարդկային,
գերիշխան,
գերիշխանութիւն,
գերակշիռ,
գերակշռել,
գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αείρω, αίρω
«բարձրացնել»
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԱՍՏԱՆ
«պատսպարան, ապահով տեղ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«նկատել, ուշադրութիւն դարձնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *գեր-)
հայերեն կազմութիւն՝ առանձին չպահպանուած *գեր- «ապահով լինել» արմատից եւ -(ա)ստան ածանցից։ *գեր-ը կարող էր ծագել հնդեւրոպական *uer- «նկատել, ուշադրութիւն դարձնել» արմատից։ Հնարաւոր է ամբողջովին իրանական աղբիւրից ծագելու մասին վարկածը, բայց նման բառ չի հաւաստուած:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ουρος
«պահապան»
արա
ωρα
«պահպանութիւն, հոգս, խնամք»
գոթ.
war(s)
հ. իռլ.
varr
«ուշադիր»
հ. անգլ.
warian
«պահպանել»
հ. վ. գ.
wart
«պահապան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻՆԻ
-ւոյ, -ւոց, -եաց
«գինի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uei-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uoinio- ` *uoino-)
կարող է յուրացված լինել միջերկրական կամ կովկասյան աղբյուրից. հարեւան սեմական ձեւերը հավանաբար հնդեւրոպականից են առնված. չկա հնդիրանականում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեգէն,
գինեհարիլ,
գինեմոլ,
գինեսէր,
գինըմպելիք,
գինըմպուք,
գինարբուք,
գինաւէտ,
գինեպան,
գինետուն,
գինեգործ,
գինեգործական,
գինեգործութիւն,
գինեվաճառ,
գինեվաճառութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οινος
ալբ.
venë
լատ.
vinum
հ. սլ.
vino
Մատենագիտություն
H. AG 434;
Աճ. ՀԱԲ 559
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։