Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 394 բառահոդված (էջ 3/40)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 55, սյունակ 1 Էջ 55
ԱՆԴՈՐՐ «հանգստություն, հանգիստ, խաղաղ, ընդարձակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է ան- ոչ ժխտական նախածանցով՝ դորր=դիր արմատից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 190
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՏԻՊ «ձավար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)»
փոխատու լեզու՝ լատ. ador «մեկնություն»
Կեղծ բառ, որ ստացվել է արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)» անվան աթոր-աշտիպ տառադարձությունից եւ աթոր-ի լատ. ador մեկնությանից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 222
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՊԱ «հետո, վերջում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. apa «հեռու, զատ»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. apa «հեռու, զատ»
Քիչ հավանական է ենթադրել փոխառություն խեթերենից, որտեղ՝ appa «հետո, հետ, նորից»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապագայ, ապաժաման, ապաժամանութիւն, ապառնի, յապաղել, յապաղութիւն, անյապաղ, ապաթարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթերեն
appa
«հետո, հետ, նորից»
Էջ 69, սյունակ 1 Էջ 69
ԱՊԻՐԱՏ (-ի) «անօրեն, անարդար, անիրավ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *apēdāt
փոխատու լեզու՝ մ. պ. apēdāt
փոխատու լեզու՝ պ. bēdād
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *apēdāt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապիրատութիւն, ապիրատիլ, ապիրատել, ապիրատանալ, ապիրատաբար
Մատենագիտություն
H. AG 105; Աճ. ՀԱԲ 235
Էջ 70, սյունակ 1 Էջ 70
ԱՊՈՌԻՒՄԱՅ «մի հեղուկաչափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπόρρυμα
(տառադարձություն)` հուն. ἀπόρρυμα:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 236
Էջ 71, սյունակ 1 Էջ 71
ԱՊՓՈՎԹ «կնոք, լագան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. áp-phōth
փոխատու լեզու՝ եբր. sippōth «saf «կնոք» բառի հոգնակին»
տառադարձում հունարենից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 244
Էջ 72, սյունակ 1 Էջ 72
ԱՊՕՍՏՈԼՈՒՍ (ուղղված՝ ապոստոլոս) «առաքյալ, պատգամաբեր» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. apostulus
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπόστολος
տառադարձում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 236
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՌՏԱԼ «տատանիլ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բուն բացատրութիւնն է «պատմել», որ աղաւաղմամբ դարձել է «տատանիլ»։ հմմտ. Ամալեան, ԲՀ 32, 350, որտեղ նաեւ՝ առատոտել «պատմել կամ առտալ» եւ առտուիլ «մատնիլ»
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԱՆ «առավոտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āsān
Տառադարձում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 267