Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 109, սյունակ 1
ԲԱ
(ներկայի 1-ին դեմք՝ բամ)
«խոսել, ասել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
*bhā- > բամ, bhā-ti- > բայ, *bhā-ni- > բան, *bhāsri > բառ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բայ,
բայածական,
աներկբայ,
խաբեբայ,
մակբայ,
թերբայութիւն,
բայական,
բայակերտ,
բայաձեւ,
բայաբուն,
բայարմատ,
բայական,
դերբայ,
դերբայական,
մակբայակերտ,
բան,
բանբեր,
բանագետ,
բանագնաց,
բանադրել,
բանախօսութիւն,
բանաստեղծ,
բանաքաղ,
բանսարկու,
բանել,
այլաբանել,
փառաբանել,
ապարանել,
մեծարբանել,
դիմաբանել,
ընդդիմաբանել,
բանահիւսութիւն,
բանասիրական,
բանաստեղծական,
բուսաբան,
երկրաբան,
երկրաբանութիւն,
բութաբանութիւն,
կենսաբան,
կենսաբանութիւն,
բառ,
բառգիրք,
բառակապ,
բառացի,
կիսաբառ,
բարձրաբարբառ,
երկբարբառ,
մեծաբարբառ,
բառագիտութիւն,
բառարան,
բառացանկ,
բառացուցակ,
բառախաղ,
բառակազմութիւն,
բառական,
բառաքննութիւն,
բարբառ,
բարբառել,
անբարբառ,
բարբառագետ,
բարբառագիտական,
բամբաս-,
բամբասանք,
բամբասել,
բամբասական,
անբամբաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φαμέν
«ասել»
հուն.
φάτις
«լուր, խօսք, բայ»
հ. իռլ.
bōn
«խնդիրք»
Մատենագիտություն
H. AG 427-428;
Աճ. ՀԱԲ 386;
Ջահ. ՀԼՊ 115
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՁ
(-ի, -ից)
«իղձ, փափագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelg'h)
եթե Պետերսոնը (Ar. u Arm. Stud., 128) ճիշտ է համեմատում օս. bālun «ցանկանալ, ձգտել» ու լիտվ. balvas «նուէր» բառերի հետ եւ վերականգնում հնդեւրոպական *bhel- արմատը (*bhelg'h > բաղձ)։ իրանագետ Աբաեւը հակված է օսական ձեւը հանգեցնելու հնդեւրոպական *vel- «ցանկանալ» արմատին՝ ենթադրելով իրան. v>ou. b անսովոր անցում (v-ի ուժեղացում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղձանալ,
բաղձանք,
բաղձալի,
բազմաբաղձ,
բազմաբաղձիկ,
երեքբաղձեան,
մեծաբաղձ,
հայրենաբաղձութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
bālun
«ցանկանալ, ձգտել»
լիտվ.
balvas
«նուէր»
Մատենագիտություն
Ar. u Arm. Stud. 128;
Աբաեւ, ИЭСОЯ 248
Էջ 124, սյունակ 1
ԲԵՀԵՄՈՎԹ
(-ի, -աց)
(բեհմովդ, բեհմովթ, բեհէմօթ, բեհմութ, այլեւ՝ բեհմովն, բեհմոն, բեհնովթ)
«առասպելական մի մեծ գազան, սատանա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբր. behemōth
Նոյն աղբիւրից են անգլ. behemoth, ռուս. бегемот «գետաձի»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անգլ.
behemoth
ռուս.
бегемот
«գետաձի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 438
Էջ 127, սյունակ 1
ԲԵՒԵՌ
(-ի, -աց)
«գամ, մեխ, բեւեռ, շրջանակի կենտրոն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
տեսնել *bhe-bher-s- (կրկնավոր) կամ *bhi-bher-s- (*bhi- նախածանցով եւ *bher- «ծակել»՝ *-s աճականով) կազմություն, թեեւ բարբառներում կան *բեբեռ եւ *բեւեռ (*բիբեռ եւ բիւեռ) «գամ, մեխ» տիպական ձեւեր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բեւեռել,
բեւեռակապ,
բեւեռայինդ,
բեւեռիչ,
բեւեռաստղ,
բեւեռաքաշ,
ոսկեբեւեռ,
բեւեռագիր,
բեւեռագրական,
բեւեռագրություն,
բեւեռախույզ,
բեւեռային,
բեւեռագետ
Էջ 129, սյունակ 1
ԲԻՐ
(-ի, -աց, ուշ` -ոյ)
«փորիչ, հաստ գաւազան, մահակ, կռանի կոթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bher)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bher «խփել» արմատից, ըստ ոմանց` *bhi-ro-` ըստ այլոց` *bhi-tro, իբր *tr> հր> հ անցմամբ, ինչպէս բահ-ի ժամանակ (տե՛ս), մանաւանդ որ կայ բարբառային բիրդ ձեւը` միջին օղակի հ-ի պահպանմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրել,
բրածեծ,
բրատուր,
բրածոյ,
բրիչ,
բրագոռ,
բրաքարի,
գետնաբիր,
երկրաբիր,
հողաբիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φιτρός
«գերան»
հ. հոլ.
bїail
հ. վ. գ.
bi(h)al
«տապար, կացին»
գ.
Bille
«բրիչ. տապար, կացին»
ռուս.
бич
«մտրակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 117;
Աճառյան 392, 452
Տե՛ս նաեւ
Էջ 149, սյունակ 1
ԳԱՅՌ
I
(գառ, գեռ, գոռ), -ի, -ից
«ցեխ, տիղմ, աղբ, կեղտ, փսխուք, փսխունք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(a)uer-
«ջուր, անձրեւ, գետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ursii- (*uerio-))
Արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայռիլ,
գառալիր,
գայռ(ան)ոց,
գեռաթաթախ,
զգայռ(-ի),
զգառ,
զգեռ,
զգայռն,
զգառիլ,
զգայռութիւն,
զգայռումն,
անզգայռել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
var, vari
«ջուր»
ավ.
var-
«անձրեւ»
ալբ.
hur-dhe
«ջրափոս, ճահիճ»
կիմր.
gwer
«ճրագու»
լատ.
urina
«մեզ»
հ. իռլ.
vari
«հեղուկ, ջուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 80;
Ջահ. ՀԼՊ 114
Էջ 149, սյունակ 1
ԳԱՅՌ
II
-ի, -ից
«խմոր, պանրի մակարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(a)uer-
«ջուր, անձրեւ, գետ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ur(s)ii- (*uerio-))
այսինքն՝ ծագմամբ նույնն է գայռ «ցեխ, տիղմ» արմատի հետ՝ իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆԳՈՒՐ
«ոլորուն, խուճուճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ue(n)k-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *unk-ur-o-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգ(ու)րագեղ,
գանգրահեր,
գանգրաձեւ,
քաջագանգուր,
թագագանգուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vanka-vānkara-
«գետաւոր»
հ. անգլ.
wōh
«ծուռ, ոլորուն, շրջված»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՆԳԵԶԱԼ
(-ել)
««երերալ» (թրք. «աղաչել պաղատել»)»
Ստուգաբանություն ()
Համառոտված է գետին կզիլ ձեւից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՏ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«գետ, մի եղանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uedo-
«խոնավացնել, հոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *au(e)-, -ed-, -er-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետաքար,
գետավէժ,
գետափն,
գետաքար,
գետեզր,
գետամէջք,
գետառ,
գետմոխս,
խեցգետին,
ձիագետին,
միջագետք,
գետաբերան,
գետափնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ύδωρ
փռյուգ.
βεδυ
գոթ.
wato
հ. սլ.
voda
«ջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 434;
Աճ. ՀԱԲ 537
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։