Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 59, սյունակ 1
ԱՆԿԻՒՆ
I
(անգիւն), -եան, յ-է, -ք, -եանց
«անկիւն, եզր, խորշ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ang-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang/k-)
-իւն ածանցով
«ծռել, թեքել» արմատից՝ -իւն ածանցով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անկիւնահատ,
անկիւնակալ,
անկիւնաւոր,
անկիւնաքար,
երեքանկիւն,
չորեքանկիւն,
վեցանկիւն,
եռանկիւն,
եռանկիւնի,
քառանկիւն,
քառանկիւնի,
բազմանկիւն,
ուղղանկիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
anka
«անկիւն, ծռուածք»
հուն.
αγκών
«արմունկ»
լատ.
angulus
«անկիւն, խորշ, ծայրաւմաս»
հ. վ. գ.
ango
«կարթ, խայթ»
հ. վ. գ.
angul
«կարթ, խայթ»
Մատենագիտություն
H. AG 419;
Աճ. ՀԱԲ 200
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՔՈՅԹ
«հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe-
«շարժ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-)
եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi-
«հաճելիորեն հանգստանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-)
հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ,
անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՇՈՒՆ
(-նան)
«աշուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *os-en-
«աշուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *os-skh-on-, *es-en-, *os-en-)
Բնիկ հնդեւրոպական, բայց բուն նախաձեւի վերականգնումը դժվարություն է հարուցում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշնանաբեկ,
աշնանային,
աշնանայք,
աշնանատունկ,
աշնանի,
աշնային,
աշնայնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
asans
«բերքահավաք, հունձք. ամառ»
պրուս.
assanis
ռուս.
осень
«աշուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՇՏՈՒՃ
(-ոյ)
(աստուճ, աշտուճ)
««ցամաք» (հաց)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խոտ.-սակ. astauča
«ցամաք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 515
Էջ 69, սյունակ 1
ԱՊԱՔ
«ստուգություն, (առ)ողջություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապաքէն,
ապաքինել,
ապաքինիլ,
ապաքինիչ,
ապաքինութիւն
Էջ 71, սյունակ 1
ԱՊՐ(Ի)ՇՈՒՄ
(Ապրիշում, աբրիշում, աբրեշում, ապիրշում)
«մետաքս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. abrēšum
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: ապիրշում ձեւով՝ «մետաքսանման մամուռ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապրիշմի,
ապրիշմագործ,
ապրշմեղէն,
աբրիսմեղէն,
աբրիսմէն,
ապրիշմագործութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 107;
Աճ. ՀԱԲ 244
Էջ 72, սյունակ 1
ԱՊՕՍՏՈԼՈՒՍ
(ուղղված՝ ապոստոլոս)
«առաքյալ, պատգամաբեր»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. apostulus
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀπόστολος
տառադարձում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 236
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՍՏԱՂ
(-աց)
«առաստաղ, ձեղուն, երկինք, քիմք, հատակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *stel-
«փռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *stl-no-)
(ա)ստաղ < *stl-no- ձեւից
Կազմված է առ- նախածանցով` բնիկ հնդեւրոպական ծագման (ա)ստաղ <*stl-no- ձեւից` *stel «փռել» արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 254) բխեցնում է *stel- «դնել, կանգնեցնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաստաղակալք,
առաստաղակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
stelja
«ծածկ, տանիք»
հ. հնդկ.
sthala-m
«բարձունք, ցամաք»
հ. իսլ.
stallr
«նեցուկ, պատվանդան, սեղան»
հայ.
ստեղծանել, ստեղն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1018-1019;
Աճ. ՀԱԲ 254
Էջ 73, սյունակ 1
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՔԻՆԻ
«քաջ, կտրիճ, առաքինի, բարեպաշտ, անբասիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoi-
«արժեք, պատիվ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuoi-nā-)
առ- նախածանցով
Հավանաբար կազմված է առ- նախածանցով` հնդեւրոպական *kuoi-nā- նախաձեւից, որ պահպանվել է քէն «նախանձ, ոխ» իմաստով, բայց առաքինի բառի մեջ կարող էր պահպանվել մի այլ` «արժեք, պատիվ» իմաստով, մանավանդ որ հնարավոր է քէն բառի իրանական ծագումը: Եթե -քինի- ձեւի ի-ն չի փոխվել (հմմտ. ներքինի), ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաքինութիւն,
առաքինանալ,
առաքինաբար,
առաքինաբան
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։