Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2355 բառահոդված (էջ 3/236)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 26, սյունակ 1 Էջ 26
ԱԼՈՑ «սննդարար, պտղաբեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «աճել, աճեցնել, սնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *alo-sko-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անալոց, ալոցագոյն, անալոցագոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
alō
«սնել»
լատ.
alescō
«աճել, մեծանալ»
հ. իռլ.
alim
«սնում եմ»
հ. իսլ.
ala
«սնել»
Էջ 26, սյունակ 1 Էջ 26
ԱԼՈՒՃ «մի դեղաբույս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ālu- «դառն բույս (՞)» (անմիջական նախաձեւ՝ *āludi-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
alu-
«պալար»
հ. հնդկ.
ālukám
«ուտելի արմատ»
լատ.
alium
«սխտոր»
լատ.
ālum
լատ.
ālus
«ողջախոտ (դեղաբույս)»
Էջ 28, սյունակ 1 Էջ 28
ԱԽՈՐԺ «ախորժելի, հաճելի, հաճույք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvārak «քաղցրություն, երանություն»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախորժակ, ախորժական, ախորժեմ, ախորժութիւն, անախորժական, չախորժական, չարախորժակ, բարեախորժ, մարմնախորժ, յարախորժելի, մարդաչախորժ, յոժարախորժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
xvarz, xorz
«լավ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99; Ջահ. ՀԼՊ 513
Էջ 28, սյունակ 1 Էջ 28
ԱԽՏԱՐ (-աց) (աղթար) «աստղ, բախտ, աստղագուշակ, աստղահմա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պրսկ. axtar «համաստեղություն»
փոխատու լեզու՝ մնք. 'xtr (axtar) «աստղ»
փոխատու լեզու՝ պ. axtar «աստղ, բախտ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտարակ, վատախտարակ
Մատենագիտություն
H. AG 94; Աճ. ՀԱԲ 100; Ջահ. ՀԼՊ 513
Տե՛ս նաեւ
Էջ 28, սյունակ 1 Էջ 28
ԱԽՏԱՐՄՂԼ (-ի, -աց) (ախտարմող, ախտարմաղ, ախտարմախ) «աստղագուշակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axtarmār
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
H. AG 94; Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 29, սյունակ 1 Էջ 29
ԱԿԱՂՁ «լիություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *o-glgho-) *o- նախամասնիկ + արմատ՝ *-gh աճականով (այլ լեզուների *g'-ի դիմաց)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-glgho- (?) `*o-` նախամասնիկ + `*gel-` «սեղմ(վ)ել, գնդ(վ)ել» արմատ՝ `*-gh` աճականով (այլ լեզուների `*g'-ի դիմաց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակաղձեալ, ակաղձուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
շվեդ.
clunga
«հոծ զանգված, սեղմված կույտ, դեզ»
Էջ 29, սյունակ 1 Էջ 29
ԱԿԱՍՏԱՆ «ապաստան. ապահովություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pǝg- «մարմնամասի անվանում» (անմիջական նախաձեւ՝ *pōg-) հետագա վերաիմաստավորմամբ
Կազմված է այլուստ անծանոթ *ակ արմատից՝ իրանական ծագման -ստան ածանցով։ Եթե հայկական կազմություն է, ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *pǝg- (*pōg-) մարմնամասի անվանումից՝ հետագա վերաիմաստավորմամբ։
Էջ 30, սյունակ 1 Էջ 30
ԱԿԱՍ III (գ-ակատ «փոքր») «սակավ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eg- «կարիք, պակասություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *əg-) -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
egeō
«կարիք ունենալ, զուրկ լինել»
հ. իսլ.
ekla
«կարիք»
Էջ 30, սյունակ 1 Էջ 30
ԱԿԱՏՍ (-ի, -ից) «ակոս, վարի ժամանակ խոփի առաջացրած երկարավուն փոս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս փոխառություն որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզվից՝ *ag- «քշել, տանել» (հայ. ած-) արմատից, որտեղից՝ խեթ. aggala, հ. հուն. αὖλαξ «ակոս»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակասաբեկ, ակասաձեւ, ակասաձիգ, ակասել, ակասախոտ, ակոսատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
aggala
հ. հուն.
αὖλαξ
«ակոս»
Էջ 31, սյունակ 1 Էջ 31
ԱԿՆԵԱԼ «հպարտ»
Ստուգաբանություն ()
Անշուշտ, ակն արմատից կազմված ձեւ: