Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՑԱԿ
(բրբ. խածուկ)
«բծավոր, պտավոր. արատավոր, հիվանդ, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kēth-/*(s)kəth-
«վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəth-s-)
որտեղից հայ. խաթարել, այլեւ խաբել «նւազել, թուլանալ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խացկութիւն,
խացկիլ,
խասկիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀσκηθής
«անվնաս»
գոթ.
skapjan
«վնասել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՑԱԿԵԼ
(հացակել)
«ծախսել, սպառել, պակասեցնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skēth-
«վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəth-s)
ծագումով նոյնն է խացակ «արատաւոր, հիւանդ» բառի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 342, սյունակ 1
ԽՈՍՏԱԿԴԱՐ
(-ու)
(ուշ՝ -ու)
«կալվածատեր, ավարատեր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvāstakdar
Մատենագիտություն
H. AG 161;
Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԱՐ
««ծվարում, հավաքում, ամփոփում» (բրբ. ծուար «ծովախորշ»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *steuə-
«խտանալ, գնդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *teuə-ro-)
Հազիվ թե ծ/թ հերթագայութեամբ (հմմտ. ծմրիլ/թմրիլ, ծոյլ/թոյլ) կապուած լինի հնդեւրոպական արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուարիլ,
ծուարատեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στυφρος
«մածուն, ստիպպ»
հուն.
στυφω
«թանձրացնել, գնդել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 390, սյունակ 1
ԿԱՐ
II
«կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. karī
«ակտիվություն»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kar
«ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարաւոր,
կարատրիլ,
կարութիւն,
կարի,
կարեպետ,
կարեվէր,
կարեւոր,
տկար,
տկարանալ,
անկար,
անկարելի,
ապիկար,
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kaδi (kaδe)
«շատ, կարի, հույժ»
հուն.
βριαρος
«ուժեղ»
հ. իռլ.
brīg
«ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528;
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂՏ
-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից
«կեղտ, կեղտոտութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gel-d-)
բնիկ հնդեւրոպական *gel-d- ` *gel- «գնդ(վ)ել, գունդ» արմատից. հմմտ. մ. նիդերլ. klatten «կեղտոտել», մ. վ. գ. klatz, ն. գ. cladde «կեղտագիծ» (հայ-գերմ. զուգաբանություն, որով գերմ. բառերի հնդեւրոպական ծագումը հաստատվում է, եւ Պոկոռնու (Pok. IEW 1, 358) կասկածը փարատվում է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղտալից,
կեղտել,
կեղտաշոր,
չարակեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. նիդերլ.
klatten
«կեղտոտել»
մ. վ. գ.
klatz
ն. գ.
cladde
«կեղտագիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 124;
Աճառյան 635
Էջ 401, սյունակ 1
ԿԵՐԱՏ
(-ի)
(ղերատ)
«փոքր մի կշռաչափ՝ կարատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεράτιον
Մատենագիտություն
H. AG 356;
Աճ. ՀԱԲ 577
Էջ 411, սյունակ 1
ԿՄԱՅԵԱԿ
««արատ, բիծ» (թե՞ «պաճուճանք» կամ «խստրանք»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ:
Էջ 450, սյունակ 1
ՀԱՏ
(-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից)
«հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. hattāi-
«հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել,
հատուցանել,
հատուցումն,
հատած,
հատուած,
հատու,
հատուկտոր,
հատիկ,
հատոր,
հատկիլ,
յատկիլ,
վարձահատոյց,
անհատոյց,
անհատ,
վիմահատ,
երկաբահատ,
տահեկանահատ,
դեղահատ,
կապարահատ,
հատուկտոր,
հատուածակողմ,
ականատ,
ականջատ,
հերատ,
միջատ,
փայտատ,
կտավատ,
գունատ,
բացատ,
խրամատ,
ծայրատել,
գլխատել,
քարատել,
զատ(ան)ել,
զատչիլ,
զատական,
ընդհատ,
անընդհատ,
ընդհատել,
նհատ,
աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ
(բ. հարմունք)
«վարուցանք, արտ, սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)-
«վարել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
arvus
«վարել»
լատ.
arvum
«արտ»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Ջահ. ՀԼՊ 113;
Աճ. ՀԱԲ 57
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։