Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԽՏ
I
(-ի, -ից)
(բաղդ, բաստ)
«պատահմունք, պատահար, հաջողություն, ճակատագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. baxta
փոխատու լեզու՝ մ. պ. baxt
փոխատու լեզու՝ պ. baxt
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախտաբաշխ,
բախտանոց,
բախտաւոր,
բարեբախտ,
չարաբախտ,
վատաբախտ,
լիաբախտիկ,
ծննդաբախտ,
երկնաբախտիկ,
անբախտ,
բաստայեղծ,
բարեբաստ,
բարեբաստիկ,
չարաբաստ,
վատաբաստ,
բախտախնդիր,
բախտախնդրութիւն,
բախտագուշակ,
բախտակից,
ապարախտ,
դժբախտ,
դժբախտաբար,
դժբախտութիւն,
տարաբախտ,
տարաբախտաբար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՏԻ
«չարաբախտ, վատ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապ ունի բաղթ բառի հետ: Հմմտ. նաեւ բախտ, որ գրվում է նաեւ բաղդ (տեքստային իմաստի այլ մեկնությամբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բախտ
որ գրվում է նաեւ բաղդ
Էջ 119, սյունակ 1
ԲԱՍՏԻԿ
««աղեկ, լավ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն ()
Կազմված է բախտ բառի բաստ ձեւից. ձեռագրային մի տարբերակում աղեկ-ի փոխարեն տրված է աղէտ, որ մտել է Աճառյանի ՀԱԲ-ի մեջ
Մատենագիտություն
Աճառյանի ՀԱԲ None
Էջ 121, սյունակ 1
ԲԱՐԿ
«կծու, թունդ, դժնի, բարկացկոտ, ուժգին, սաստիկ, շատ, հրավառ, խիստ տաքացած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bherg-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr̥guo-s-)
Pok. IEW 1, 963 (հնարավոր է համարում բերել նաեւ *bhag- «կծու» (*bhag-ro-) եւ *bh(e)reu- «հուզվել, ուժեղ շարժվել (առանձնապես եռալու ժամանակ)» հիմքերի տակ)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. յղլ.
borb, borp
«հիմար»
մ. յղլ.
borb
«կոպիտ»
շվեդ. բրբ.
bark
«կամակոր, անբարեհամբույր մարդ»
լատվ.
barkun
«դաժան, կոպիտ»
լատվ.
bargs
«ահեղ, խիստ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 963;
Ջահ. ՀԼՊ 117
Էջ 121, սյունակ 1
ԲԱՐՁ
I
(-ի, -ից)
«բարձ, նստաբարձ, բազմոց, աթոռ, գահ (փխբ.) պատվաստիճան, (հգն.) ազդր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *barĵ
իրանական աղբյուրից՝ *barĵ (
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարձընտիր,
բարձերեց,
բարձրաթոռ,
բարձակից,
բարձրաձգութիւն,
նախաբարձութիւն,
երկայնաբարձ,
բարձոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
barəziš
ou. baz
baz
պ.
bāliš
«բարձ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 45;
Աճ. ՀԱԲ 426;
Ջահ. ՀԼՊ 519
Էջ 121, սյունակ 1
ԲԱՐՁ
II
(-ձու, -ձունք, -ձանց)
«բարձր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhergh-
«բարձր, վեր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bherg'hu-r-)
*bherg'h- «բարձր, վեր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարձրանալ,
բարձրաւանդ,
բարձրագոյն,
բարձրեալ,
բարձրիմաստ,
բարձրահաս,
բարձունենակ,
բարձրագահ,
բարձրաստիճան,
բարձրաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
brhant-
«բարձր, մեծ»
ավ.
bərəzant
«բարձր»
խեթ.
parkuš
«բարձր»
Մատենագիտություն
H. AG 428;
Աճ. ՀԱԲ 414;
Ջահ. ՀԼՊ 116
Տե՛ս նաեւ
Էջ 125, սյունակ 1
ԲԵՍՏ
«մած, -կապ (°?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-to)
Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» արմատի հետ, հնչիւնապէս հնարաւո՞ր է արդեօք *bhendh-to > բեստ. *bhendh-ը հայերէնում տալիս է պինդ, իսկ *dh-t կապակցութեան՝ -st-ի փոխվելու մասին հաւաստի տուեալ չկա:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստաբեստ,
հաստաբեստագոյն,
հաստաբեստել
Էջ 126, սյունակ 1
ԲԵՐԿՐԻԼ
«ուրախանալ, հրճվել, զվարճանալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թեեւ հնարավոր է բերկր- հիմքի հնդեւրոպական ծագումը, բայց առայժմ հավաստիորեն չի որոշված։ Դյումեզիլի կարծիքը բերկրիլ եւ բարկ ձեւերի՝ *bheru- եւ *bhru- «արագ շարժվել, հուզվել» նախաձեւերից ծագելու մասին խիստ կասկածելի է (Pok. IEW 1, 144), եւ որեւէ հնչյունական հիմք չկա կապելու հ. հնդկ. *bhad-ra «բարություն, երջանկություն, լավ, երջանիկ, ուրախ» եւ գոթ. batira «ավելի լավ» ձեւերի հետ, որոնց համար վերականգնվում է *-a ձայնավորով *bhad-a- «լավ» արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բերկրական,
բերկրություն,
բերկրումն,
բերկրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*bhad-ra
«բարություն, երջանկություն, լավ, երջանիկ, ուրախ»
գոթ.
batira
«ավելի լավ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 144;
Pok. 106
Էջ 133, սյունակ 1
ԲՈՀ
II
(բոհ-)
«սպառնալիք. վախ, երկիւղ սոսկում»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս բոհ եւ բոհ ձեւի բոհ-ից՝ իմաստի սխալ մեկնութեամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոհմունք,
բահմունք
Էջ 136, սյունակ 1
ԲՈՐ
«բոր (հիւանդութիւն), բորոտութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
փոխատու լեզու՝ սողդ. βr'wk'
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *bhor- *bher- «ծակել, կտրել, ճեղքել» արմատից։ ավելի հաւաստի է համարում բխեցնել իրանական աղբիւրից` իբրեւ վկայութիւն բերելով սողդ. βr'wk' բառը` ըստ Գոբյոյի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորոտ,
բորոտութիւն,
բորոտիլ,
բորոտանալ,
բորութիւն,
քած բոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhárvati
«կրծում է, ծամում է, ճարակում է»
հայ.
բիր
հուն.
*φάρω
«ճեղքել, մանրել»
լատ.
forō
«ծակել»
լատ.
feriō
«խփել, հրել, ծակել, ճեղքել»
լիտվ.
berrt
«սրորել»
իմաստի համար` հմմտ. լատ. scabō «քերել» եւ scabies «բոր, քոս»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 475
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։