Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 27, սյունակ 1
ԱԽԱՒԵՂ
(ահաւել, խաւեղ, աղաւաղ, աղխաղի, հաւեղ)
«սյուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախաւեղագէտ
Էջ 27, սյունակ 1
ԱԽԵՍՏ
«պատի պահարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրսկ. āqišta
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՈՐԺ
«ախորժելի, հաճելի, հաճույք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvārak
«քաղցրություն, երանություն»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախորժակ,
ախորժական,
ախորժեմ,
ախորժութիւն,
անախորժական,
չախորժական,
չարախորժակ,
բարեախորժ,
մարմնախորժ,
յարախորժելի,
մարդաչախորժ,
յոժարախորժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
xvarz, xorz
«լավ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99;
Ջահ. ՀԼՊ 513
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՏ
(-ի, -ից)
«հիվանդություն», հունաբան պատճենմամբ` «մոլություն, կիրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. axti
փոխատու լեզու՝ մ. պ. axt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: Հունաբան պատճենմամբ` «մոլություն, կիրք»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաբեկ,
ախտաբեր,
ախտահալած,
ախտաժետ,
ախտանալ,
ախտացոյց,
ախտաքաղ,
ախտակիր,
ախտակրիլ,
ախտակցիլ,
ախտակցութիւն,
ժանտախտ,
չարախտատոր,
ապախտ,
դեղնախտ,
թոքախտ,
ախտաբանական,
ախտաբանութիւն,
ախտահանել
Մատենագիտություն
H. AG 91;
Աճ. ՀԱԲ 100
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՏԱՐ
(-աց)
(աղթար)
«աստղ, բախտ, աստղագուշակ, աստղահմա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պրսկ. axtar
«համաստեղություն»
փոխատու լեզու՝ մնք. 'xtr (axtar)
«աստղ»
փոխատու լեզու՝ պ. axtar
«աստղ, բախտ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտարակ,
վատախտարակ
Մատենագիտություն
H. AG 94;
Աճ. ՀԱԲ 100;
Ջահ. ՀԼՊ 513
Տե՛ս նաեւ
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻԶԱՆ
«գեղեցիկ եւ անուշահոտ մի ծաղիկ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիճանակ բառի հետ, որ սրա ավելի հին ձեւը պետք է լինի:
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԾՈՒԽ
(ածուղ, անճող), -ոյ
«ածուխ, կրակ. մոխիր. մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *angelo-
«ածուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang, *ong)
Թերեւս կապ ունի հ.-ե. *angelo- «ածուխ» նախաձեւի հետ (*ang կամ *ong «ածուխ»)։ հայերենի համար ենթադրելի են *ang'olo- > *անճող>անճող եւ ang'ōlo>*անճող >ածուղ-> ածուխ բաղարկմամբ ծուխ բառի հետ։ Չեն ընդունում H. AG 412 եւ Աճ. ՀԱԲ 1, 103։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածխանամ,
ածղանամ,
ածխակէզ,
քարածուխ,
ածխագործ,
ածխանոց,
ածխավաճառ,
ածխահանք,
ածխաթթու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angāra
հ. հնդկ.
angiṣṭ
պրուս.
—
լիտվ.
anglis
սլավ.
agli
«ածուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 412;
Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՀ
«տեղյակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ākāh
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ākās
Մատենագիտություն
H. AG 94;
Աճ. ՀԱԲ 103
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՄԱՅ
-ի, -ից
«կամքին հակառակ, ակամա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. *akāmāy
փոխատու լեզու՝ մ. պ. akāmak
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 104) նշում են բառի իրանական ծագումը՝ առանց պրթ. ձեւին տեղյակ լինելու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակամայանամ,
ակամայաբար
Մատենագիտություն
H. AG 164;
Ջահ. ՀԼՊ 513;
Աճ. ՀԱԲ 104
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՍՏԱՆ
«ապաստան. ապահովություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pǝg-
«մարմնամասի անվանում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōg-)
հետագա վերաիմաստավորմամբ
Կազմված է այլուստ անծանոթ *ակ արմատից՝ իրանական ծագման -ստան ածանցով։ Եթե հայկական կազմություն է, ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *pǝg- (*pōg-) մարմնամասի անվանումից՝ հետագա վերաիմաստավորմամբ։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։