Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 350 բառահոդված (էջ 29/35)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 581, սյունակ 1 Էջ 581
ՇԱՌԱՒԻՂ -ի, -աց (շառաւեղ) «ընձյուղ, ծիլ, սերունդ, զավակ, շող, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
«շող, ճառագայթ» իմաստով թերեւս կապ ունենա շառ «մուգ կարմիր» եւ շառափ «լույս, ճառագայթ» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շառաւիղարմատ, շառաւիղել, բազմաշառաւիղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՏ III ««քաղաք» (տեղանուններում)» (տեղանուններ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական šāt «ուրախ»
«ուրախ» իմաստից փոխաբերությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Արտաշատ, Վասակաշատ, Վարդանաշատ
Մատենագիտություն
H. AG 212; Աճ. ՀԱԲ 499
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԺՄԱԿ (ժաժմուկ) «հմայակ, բժժանք, հմայիլ»
Ստուգաբանություն ()
Եթե կապ ունի շարժ արմատի հետ, ապա ո՞րն է իմաստային անցման հիմքը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԻԱՏ (-ի) (շարյատ, շարէտ, շարատ, բ.՝ շառատ, այլեւ շահադ) «տոկոս, վաշխ, տուրք, հողահարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. šarī‘at «օրենք»
փոխատու լեզու՝ արաբ. šahad «վկա»
բայց արաբ. šarī‘at «օրենք» բառը չունի հայերենի այս իմաստը. բ. շահադ ձեւը բաղարկված է արաբ. šahad «վկա» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՇԵԼ (շարժել) «պատառոտել, ցնցել, ուժեղ շարժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել»
Կրկնավոր կազմություն (խարխլել-ի տիպի), որի արմատը թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ (թերեւս բաղարկվել է շարժ արմատի հետ եւ ստացել «ցնցել» իմաստը)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐԳՈՒՆՕՂ «իմաստուն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Դերբայական ձեւ՝ անհայտ շերգունել բայի
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷՋ- «շիջում, մարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ueit- «լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ» «առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'ueit- «լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ» հիմքից՝ «առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիջանիլ, շիջուցիլ, շիջելափառ, շիջանուտ, անշէջ, դիւրաշէջ, հրդեհաշէջ, հրշէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śvit-
«փայլել»
ավ.
spaēta-
«սպիտակ»
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻԹ (շիտ) «կաթիլ, բոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skēt- «ցատկել, ոստնել, ցայտել, բխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhēt(h)-)
«բոց» իմաստը կարող է գալ *kuei-t- «լուսաւոր, սպիտակ» արմատից, մանաւանդ որ այս արմատին պատկանող բառերի մէջ կան մերձաւոր իմաստներ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիթալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
scateo
«բխել, վխտալ»
հ. լիտվ.
skasti (skatau)
«ցատկել»
ռուս.
цвести
«ծաղկել»
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԼՆԻ (հգն. շլին-ք) «պարանոց, վիզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skel- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-niio-)
այս արմատից կան մարմնի մասերի շատ ածանցներ, եւ «պարանոց» իմաստը հաճախ է արտահայտվել «ծռել» իմաստի միջոցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շլնետակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kulni
«կրունկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԿԱԹԱԿ (շկօթակ, ըշկոթակ) «աքսոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *šikaftak
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 523) որպես աղբյուր նշում է մ. պ. *šikaftak ձեւը՝ կցելով šikaf-tan «ճեղքել» (ըստ Աճառյանի՝ «թիվը բյուր եւ անհամար առնել») բային՝ իմաստային յուրահատուկ անցումով՝ իբր «խեղելով աքսորել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 523