Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 322 բառահոդված (էջ 29/33)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 679, սյունակ 1 Էջ 679
ՍԻՂԵՂ (-ի, -աց) (սեղեղ, սիղիղ, սիղեխ, սեղիխ, սիղիխ) «սիրեկան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ei- «պառկել, հանգրվան, տուն, սիրելի» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'ei-lo-, *k'ei-) *-ro- ածանցով
Աճառյանը, ՀԱԲ 4, 213, սիղեղ-ից առանձին, սեղեխաբար։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սիղեղաւոր, սեղեխաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śila-
«սովորություն, բնավորություն»
հայ.
սէր
*-ro- ածանցով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 213; Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԻՒՍ «ցանկապատուած որսատեղի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի է բխեցումը ուրարտ. susi(e) բառից, որ բուն նշանակում է «սրբատեղի, տաճար» (H. Apym. KYKH, 461)։
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԼԱԼ «ուշադիր նայել, դիտել, զննել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el- «հենել»
Հազիւ թէ կապ ունենա հնդեւրոպական *k'el- «հենել» արմատի հետ, որտեղից ծագում է լատ. ausculto «ուշադրութեամբ լսել, ականջ դնել» բայը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ausculto
«ուշադրութեամբ լսել, ականջ դնել»
Էջ 690, սյունակ 1 Էջ 690
ՍՈՒՐԲ (-ո) «մաքուր, անարատ, սուրբ, սրբազան, նվիրական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ubro-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սրբել, սրբանալ, սրբամատույց, սրբազան, սրբիչ, սրբագրել, սրբապիղծ, սրբատեղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
çubhrá-
«փայլուն, պայծառ, գեղեցիկ» հայ-հնդկական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
H. AG 492; Աճ. ՀԱԲ 256
Էջ 694, սյունակ 1 Էջ 694
ՍՏԵՂՆ (-ան, -ունք, -անց) «ցողուն, ծիլ, բողբոջ, շերտ, ծխի սյուն, մաս, հատված, ստեղն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *stel- «դնել, կանգնեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *stel-no-(n)-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստեղնիկ, ստեղնաւոր, ստեղնածիգ, ստեղնաշիտակ, ստեղնաչափութիւն, ստեղի, բիւրաստեղն, գեղեցկաստեղն, ստեղնաշար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στάλιξ
«սյուն»
հ. վ. գ.
stollo
«նեցուկ, պատվանդան»
Մատենագիտություն
H. AG 492; Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 694, սյունակ 1 Էջ 694
ՍՏԵՃ (ստեծ) «ոստայնանկի մի գործիք (կարճ ձող, որով շրջում են ստորին կամ ամրացնում գործվածքը)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teig- «ծակել, խոցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *steig'-)
Հայերենում հավանաբար տեղի է ունեցել *steig'- «ծակել, խոցել» եւ *steg- «ձող, մահակ, նետ» ձեւերի խառնում, ինչպես գերմանական լեզուներում, բայց *g-ի քմայնացած տարբերակով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tejana-m
«սուր ծայր, նետի ծայր, եղեգնափայտ»
ավ.
taēya-
«նետ» մ. պ. *tēy (>հայ. տեգ)
գ.
stechen
«խփել»
Էջ 698, սյունակ 1 Էջ 698
ՍՓԻՌ (սփիտ) «սփռուած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sp'hēr-s «ցրել»
արմատից, որտեղից նաեւ փոշի (փիռ)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 4, 287) բխեցնում է փիռ-ից՝ ս- սաստկականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սփռել, սփռիչ, լուսասփռիչ, համասփիռ, ընդհանրասփիռ, լայնասփիռ, խաչասփռել, հագագասփիռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπείρω
«ցրել, ցանել»
հ. վ. գ.
sprint
«ցանել, շաղ տալ, մաղել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 287
Տե՛ս նաեւ
Էջ 702, սյունակ 1 Էջ 702
ՎԱՃԱՌ (-ի, -աց, -ու, ուշ՝ նաեւ -ոյ) «վաճառք, գնում, վաճառելիք ապրանք, վաճառատեղի, շուկա, նվեր, օժիտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. vāčār
փոխատու լեզու՝ պ. bāzār
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վաճառել, վաճառական, վաճառապետ, գինեվաճառ, ժամավաճառ, շահավաճառ, մսավաճառանոց, ածխավաճառ, կաթնավաճառ
Մատենագիտություն
H. AG 242; Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 702, սյունակ 1 Էջ 702
ՎԱՃԱՌԱԳԱՀ «առեւտրատեղի, շուկա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. vāčār + gah
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ vāčār վաճառ + gah:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 708, սյունակ 1 Էջ 708
ՎԱՐՍ I «դեղնախունկ, դեղին կոճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. vars
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324