Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 631 բառահոդված (էջ 29/64)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԿ (խունգ), -ոյ, նաեւ` -ովք «խունկ, կնդրուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
փոխատու լեզու՝ պ. xunk (xung)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնկել, խնկանոց, խնկաբեր, խնկալից, խնկածու, խնկակալ, խնկաղաց, խնկիչ, խնկենի, խնկարկու, խնկատերեւ, խունկեղեգն, դեղախունկ, դեղնախունկ, եղեգնախունկ, հայխունկ, շամշախունկ, լիախնկայ, խնկաբոյր
Մատենագիտություն
H. AG 162; Աճ. ՀԱԲ 421
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՒՐՁՆ (-ձան, -ձունք) «խուրձ, կապոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kert- «պտտել, ոլորել, կծկել, կուլ ածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōrtio-no- (?))
Պարզ չէ հարաբերությունը հնդեւրոպական *kures-, *kuers-, *kurs- «փայտ, ծառ» եւ օս. (իրան.) kwiris «խուրձ», կովկասյան (աբազ. kwres, ինգ. kurs «կապոց, խուրձ»), այլեւ ֆիննոուգր. համիմաստ բառերի միջեւ (տե՛ս Աբաեւ, ИЭСОЯ 120, Ջաուկյան, ОИДПАЯ 120, ծան.):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
krtati
«կապում է, կցում է»
հուն.
καρταλ(λ)ος
«զամբյուղ»
լատ.
cratis
«հյուսված ցանկապատ, ցանկապատիկ»
հ. վ. գ.
horst
«թփուտ»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 120
Տե՛ս նաեւ
Էջ 351, սյունակ 1 Էջ 351
ԽՌԲՈՒ «տափոլոռ մշակովի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
խրբուկ «խոլավարսակ, պոչուկ» բուսանվան բարբառային տարիմաստ տարբերակը
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՒՆԴԱՏ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rint-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rindh-)
Հավանաբար խունդուկ բարդության հնչատարբերակն է: Կապ ունի՞ արդյոք խունդ- (*խոն՞նդ) հ.-ե. *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» կամ հա-մանուն *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ», (s)ker- «ծռել» արմատներից մեկի *k(h)rint- կամ *k(h)rindh- տարբերակային ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իգախունդատ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՌՈՒԿ «կաղամբազգի մի բույս» (բուսանվանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել, հատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōr-s-)
Կազմված է բուսանվանակազմիչ -ուկ ածանցով՝ խոռ- (խոռ՞ռ, խի՞ռ) անծանոթ արմատից. հնարավոր՞ է արդյոք վերջինիս կապը *(s)ker- «կտրել, հատել» արմատի *kh-ով եւ *-s ածականով տարբերակի հետ (*խոռ- < *khōr-s- կամ խիռ < *khēr-s-). հմմտ. հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ. կիմր. corr «նվազ, հյուծված, գաճաճ», խեթ. karš, karšciā «կտրել, հատել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω
«խուզել»
մ. իռլ.
corr
«նվազ, հյուծված, գաճաճ»
կիմր.
corr
«նվազ, հյուծված, գաճաճ»
խեթ.
karš, karšciā
«կտրել, հատել»
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՍՏՈՐ (ուշ՝ սխտոր), -ի, -ից, ուշ՝ -ոյ «սխտոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-d- «կտրել, հատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sk(h)oro-do-) խստոր < *khosodoro- < *skhodoro- ՞
հայ-հունա-ալբանական զուգաբանություն ՞՝ *sk(h)oro-do- նախաձեւի մի տարբերակից, որ թերեւս գալիս է *sker-d- «կտրել, հատել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խստորապրաս, խստորակ, խստորուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκόρ(ο)δον
ալբ.
hurdε
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428; Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԻՐ -ոյ «տարբերություն, խտրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keid- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khid-)
Թերեւս խ/կ հերթագայությամբ՝ խտիր / կտիր (կտրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտրել, խտրանք, խտրող, խտրութիւն, խտրադիմայ, խտրողադիմք, temp_անխտիր, շաբաթախտիր, լուսնախտիր, շեղջախտիր, դժվարախտորելի, խտրականութիւն, անխտրականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
chidira
«կացին, սուր»
հ. հնդկ.
chinátti, chindati
«կտրում է, անջատում է»
ավ.
sid(a)ra-n
«անցք, բացվածք, ճեղք»
լատ.
scindō
«պատռել, ճեղքել»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 294
Տե՛ս նաեւ
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԱՂՏ «անարգ, մրգուզ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ԲՀ. ձեռագրային տարբերակ՝ խրախույզ «մրգաղոյզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 430
Տե՛ս նաեւ
Էջ 354, սյունակ 1 Էջ 354
ԽՐԲՈՒԿ (խոփուկ) «խուլավարսակ, պռչուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khērp- կամ *khērbh-°) շնչեղ *kh-ով եւ *-p կամ *-bh ածականով տարբերակներ
Կազմված է -ուկ բուսանվանակազմ ածանցով՝ խրբ- արմատից, որ թերեւս կապ ունի հ.-ե. *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի շնչեղ *kh-ով եւ *-p կամ *-bh ածականով տարբերակներից մեկի հետ (*khērp- կամ *khērbh-°).
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
shko-zë
<*skrēbhr
պրուս.
skrūoblas
«բուսանունները» <*skrōbar
Էջ 355, սյունակ 1 Էջ 355
ԽՕԼՕՐԱ «լվադեղ, դեզինտերային լվախոտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբերեն
բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։