Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 773 բառահոդված (էջ 29/78)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՁՆ (-ին, -ունք, -անց, ուշ՝ լորձ, -ոյ, լորձիք) «լորձ, լորձունք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lend(h)- «սահել» ոչ ռնգական ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» *-r- ածանցով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագման, բայց բուն աղբիւրի վերականգնումը առայժմ քիչ արդիւնաւէտ է. եթէ հնարաւոր է վերականգնել *(s)lend(h)- «սահել» արմատն (Pok. IEW 1, 901), ապա թերեւս կարելի է բխեցնել ոչ ռնգական ձեւից. Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 298) հայերենից է բխեցնում վրաց. lorco «լորձանյութ» բառը, բայց քարթվելագէտները (տե՛ս Климов, ЭСКЯ 189) փորձում են վերականգնել *porco «լորձ, լորձունք» քարթվելական արմատը եւ lorco-ն կապել նրա հետ։ Քիչ հաւանական է կապ տեսնել հնդեւրոպական *(s)leu- «թոյլ կախուել, թոյլ» արմատի հետ, որտեղից *-r- ածանցով՝ մ. վ. գ. slier (<*sleura) «տիղմ, կաւ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լորձնային, լորձնատեսակ, լորձնատեսակութիւն, լորձնաթաղանթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lumbricus
«ճիճու» <*lonabr-īko
վրաց.
lorco
«լորձանյութ»
մ. վ. գ.
slier
«տիղմ, կաւ» <*sleura
Մատենագիտություն
Pok. IEW 901; Աճ. ՀԱԲ 298; Климов, ЭСКЯ 189
Տե՛ս նաեւ
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՏՈՒ (լուրտ «իժ») «լորտու (կենդանի՝ սողուն)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 2, 298) ստուգաբանօրէն կապուած է լորձն բառի հետ (որպէս «լորձնոտ»)։ Բայց հնարաւոր է կապը նաեւ լորտ «ծոյլ, թոյլ, հոգնած» բառի հետ՝ -ու ածանցով. հմմտ. բրբ. լորտուկ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բրբ.
լորտմձուկ
«մի խխունջ»
բրբ.
լորտուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 298
Տե՛ս նաեւ
Էջ 305, սյունակ 1 Էջ 305
ԼՈԴ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հյուսիս-եւրոպական (կելտական կամ սկանդինավյան)
հայտնի չէ փոխառության ուղին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lōdī
(< կելտ. ՞)
հ. սկանդ.
ludi
հ. վ. գ.
ludo
հ. վ. գ.
lobo
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 307-308
Էջ 309, սյունակ 1 Էջ 309
ԽԱԼԱՐ (խատար) «տափոլոռ (մշակովի)»
Ստուգաբանություն ()
Հիշատակված է որպես արաբական ծաղիկ, բայց աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 310, սյունակ 1 Էջ 310
ԽԱԾԵՒԱԹ «արաբական արարողություն՝ նորընտիր իշխանի շղթայում եւ ծեծում առաջնորդին հնազանդ լինելը ցույց տալու համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբերեն
աղավաղմամբ կամ ժողովրդական ստուգաբանությամբ փոխված. հմմտ. ժ հնչույթի առկայությունը
Էջ 311, սյունակ 1 Էջ 311
ԽԱՀՐԵԼ «այրել, խարկել, այրելով փչացնել (կերակուրը), փչացնել քանդել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՍՈՒԾ «տխուր, տրտում, խոժոռ, մռայլ» եւ «տխմար»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բաղադրյալ կազմութիւն, բայց թե՛ *խաղ եւ թե՛ *սուծ հնարաւոր արմատների բնոյթը պարզ չէ: մուծ-ը թերեւս կարելի է համեմատել հուն. μυγμαῖος «հառաչանք» բառի μυy (<*mug-) արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղամածիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μυγμαῖος
«հառաչանք» μυy (<*mug-) արմատի հետ
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԹԵՓԱՐ (խանդեբար, խանդեպար) «ոկնուզակ (բույս)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
ըստ հայկական աղբյուրների, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Էջ 317, սյունակ 1 Էջ 317
ԽԱՇԸՐ «գերի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։
Էջ 317, սյունակ 1 Էջ 317
ԽԱՊԱԼԱԽ «մի բոյս» (բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։