Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԳ-
«կանգնելը, կանգուն, ուղղահայաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g"em-
«գնալ, գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g"m-gh-)
*-gh աճականով
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g"m-gh- ` *g"em-, *g"ā- «գնալ, գալ» արմատի տարբերակը՝ հայերենի համար բնորոշ յուրայատուկ իմաստով (հմմտ. կալ, կայ-)։ m > n անցման համար հմմտ. հայ. եկն, ավ. jantu, հուն. βαινω։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանգուն,
կանգնել,
կանգնական,
կանգնաւոր,
կանգնութիւն,
կանգնումն,
կանգնաչափ,
կանգնաչափութիւն,
կանգնեան,
եռականգուն,
երկկանգուն,
հինգկանգնեան,
տասնկանգնեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
եկն
ավ.
jantu
հուն.
βαινω
Տե՛ս նաեւ
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆԵՓ
(կանափ)
«կանեփ, կտավաբույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κάνναβις
փոխատու լեզու՝ պ. kanab
Փոխառություն ընդհանուր տարածում ունեցող աղբյուրից: Հայերենի առանձնահատկությունն են կազմում ե եւ փ հնչյունները: Ընդհանուր սկզբնաղբյուրը ոմանք համարում են շումերերենը, ուրիշները՝ սկյութերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանեփի,
կանեփհատ,
կանեփուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆՃՈՒԽ
(կանջուխ), -ոյ
«գավազան, ցուպ, ձող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-/*gong-
«գունդ, գնդված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gngio-)
*gngio- > կանճ-
Հնարավո՞ր է արդյոք ծագումը հնդեւրոպական *geng-/*gong- «գունդ, գնդված» արմատից՝ *gngio- > կանճ-, ընդ որում -ոյխ/-ուխ-ի համար ենթադրելի է սկզբնական -ող/-ուղ ձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γογγύλος
«կլոր, գնդաձեւ»
հուն.
γογγύλις
«շաղգամ»
լիտվ.
gungul-s
«գունդ»
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՊ
I
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից, -աց)
«կապ, վանն, կախարդանք, տտիպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh-
«բռնել, վերցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kap-)
հնարավոր տարբերակիչ
հնդեւրոպական` *ghabh- «բռնել, վերցնել» արմատի (կա նաեւ *gabh-) հնարավոր տարբերակիչ` *kap- համիմաստ արմատի կողքին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապել,
կապակցել,
կապանք,
կապարան,
կապանարան,
կապան,
կապակոշի,
կապակոտոր,
բազմակապ,
երկաթակապ,
բադակապ,
լեզուակապ,
ծնկակապ,
շաղկապել,
շղթայակապ,
կամարակապ,
հոյակապ,
կապնդեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
habēnā
«փոկ, սանձ»
habeō «պահել»
գալլոռոմ.
*gabella
«խուրձ, փայտերի կապոց»
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐ
II
(ուշ՝ կապպար)
«մի բույս՝ կապար, կապերցախ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. qapār
փոխատու լեզու՝ իրան. *kapar
փոխատու լեզու՝ արաբ. qabbār
ասոր. qapār կամ իրան. *kapar. ավելի քիչ հավանական է հուն. κάππαρις, որ ունի կրկնակ պ։ Կապպար ձեւը ծագում է արաբ. qabbār ձեւից։ Հյուբշմանը (AG 165) համարում է հունարենից, Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523)` ասորերենից կամ պահլավերենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապրցախ,
քապրիստ
Մատենագիտություն
AG 165;
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԱՐՃ
(ուշ՝ -ի, -ից, -աց)
««կապարճ, նետաման» (նաեւ «կապիճ»°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հավանաբար իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: վրաց. kaparči (kaparča) բառը թերեւս անմիջապես իրանական աղբյուրից է, թեեւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 523) համարում է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապարճակիր,
կապարճադարձոյց,
կապարճել,
աղեղնակապարճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kaparči (kaparča)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 384, սյունակ 1
ԿԱՊԵՐՏ
(-ի, -ից)
(թրք. կարպետ)
«շորի կտոր, լաթ, ցնցոտի, քուրձ, կապերտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա կապ բառի հետ։ Հնարավոր է մ. լատ. carpīta-ի (> անգլ. carpet «գորգ») աղբյուրը համարել հայ. բարբ. մի ձեւ, բայց քիչ հավանական է կապը «գորգ» նշանակող սլավոնական բառերի հետ (հմմտ. ռուս. ковер):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապերտոց,
կապերտավրան,
կապերտագործ,
կապերտագործութիւն,
կապերտաթել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. լատ.
carpīta
> անգլ. carpet «գորգ»
ռուս.
ковер
Տե՛ս նաեւ
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻԿ
(-ի, -աց)
«կապիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kapīk
փոխատու լեզու՝ պ. kabī
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիակապիկ,
կապկական,
կապկամարդ,
կապկանման,
կապկություն
Մատենագիտություն
H. AG 525;
Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 385, սյունակ 1
ԿԱՊԻՃ
(-ի, -աց)
«մի հատեղենաչափ (0.1 գրիվ), ակնակապիճ, սրնքապան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kapič
փոխատու լեզու՝ պ. kafīz
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապճաթիւ,
կապճահամար,
կապճեան,
ակնակապիճ,
ատամնակապիճ
Մատենագիտություն
H. AG 165;
Աճ. ՀԱԲ 525
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՌՔ
(-աց)
(հազվադեպ` -ի, -ից)
«կառք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. carrus
փոխատու լեզու՝ հուն. κάρρον
կա նաեւ սրանից փոխառված հուն. κάρρον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կառավար,
կառավարել,
կառաւետ,
կառամարտիկ,
կառանշան,
կառապետ,
կառամուտ,
կառապան,
կառաւոր,
խաչակառք,
մարտակառք,
ոսկիակառք,
սայլակառք,
կառախումբ,
կառավարիչ,
կառավարչական,
կառատուն,
դիակառք,
հանրակառք,
շոգեկառք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։