Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1859 բառահոդված (էջ 29/186)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 130, սյունակ 1 Էջ 130
ԲԼՇԱՆԱԼ «աղոտանալ, մթագնել, տկարանալ (տեսողութեան մասին), գլանալ, բթանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhlēskh- կամ *bhleskh-)
հմմտ. հայ. բալ «մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն», գոթ. bala «դժգոյն», ռուս. бельмо «աչքի փառ», այլեւ (*bhles- >) մ. վ. գ. blas, գ. blals «դժգոյն, գունատ», եթե կապ չունի պշնուլ (պիշ) «ակնապիշ նայել» բայի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բլշակնիլ, բլշակնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բալ
«մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն»
գոթ.
bala
«դժգոյն»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
մ. վ. գ.
blas
«դժգոյն, գունատ»
գ.
blals
«դժգոյն, գունատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՂԵՏ (-բղետ, -պղետ) «բիծ, պիսակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փայլուն, սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhlei-d-) *bhlei- «փայլել, սպի» արմատից
արմատից. հմմտ. հ. անգլ. bli «գոյն. գունաւոր», չեխ. bli-zna «սպի» (*bhledo-s)` հ. անգլ. blāt, ռուս. бледный, «դժգոյն, գունատ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտաբղետ, խայտաբղետութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
bli
«գոյն. գունաւոր»
չեխ.
bli-zna
«սպի»
հ. անգլ.
blāt
ռուս.
бледный
«դժգոյն, գունատ»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան ՀԼՊ 117
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲԼՁ «տոփանք, սեռական գրգիռ, ցանկութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փչել, ուռցնել, բխել, հորդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhōldhi-) o-ձայնդարձային ձեւ
արմատից. հմմտ. հայ. բեղմն «արական սերմ», հուն. φαλλός «առնանդամ», նորվ. böl «կտուց, սեռական գրգիռ»։ Իմաստով մօտ է հատկապես նույն արմատի՝ *bhlendh- ձեւից կազմված սլավ. ձեւերին՝ հ. սլավ. bleda, blesti bloždo, bloditi «մոլորվել, անառակություն անել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բղջախոհ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բեղմն
«արական սերմ»
հուն.
φαλλός
«առնանդամ»
նորվ.
böl
«կտուց, սեռական գրգիռ»
հ. սլավ.
bleda, blesti bloždo, bloditi
«մոլորվել, անառակություն անել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 117; Աղայան, ԲՍՀ 48
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՆԴԵՌՆ -ռան, -ռունք (բնդիռն, փնդեռն) «մի սեւ բզեզ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pen- «տիղմ, ցեխ, ճահիճ, ջուր, խոնաւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *phen-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *pen- (*phen-) արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փնդեռնաբատակ, կոյաբնդիռ
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՆԴՈՐ (-փնդոր) «խառն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել»
կազմուած է առանձին չգործածուած *բնդ- արմատից եւ -որ անձանցից։ բնդ-ը կարո՞ղ է արդյոք կապված լինել հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» բայի հետ՝ իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ. սրանից թերեւս տարբեր է բրբ. բնդել, «մի կերպ կարել» բայը, որից՝ բնդորել, բնդբնդորել (բնդմնդորիլ) եւ որը թերեւս նույնպես կապված է *bhendh-ի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բնդորել, անբնդոր, խառնափնդոր, խառնաբնդորապէս, խառնաբնդորել
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՈԶ (-ի, -աց) (ուշ՝ նաեւ -ից) «պոռնիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. bozi
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոզութիւն, բոզահոմանի, բոզանոց, բոզորդի, բոզաւագ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 459
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՈԶԻ (բուզի) «արեւգակ» (բբ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 460) միացնում է բեզակ «արեւգակ» բառի հետ։ Քիչ հավանական է համեմատությունը վրաց. mze, մեգր. bža «արեւգակ» բառերի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
mze
«արեւգակ»
մեգր.
bža
«արեւգակ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 460; Ջահ. ՀԼՊ 594, 597
Տե՛ս նաեւ
Էջ 133, սյունակ 1 Էջ 133
ԲՈՀ II (բոհ-) «սպառնալիք. վախ, երկիւղ սոսկում»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս բոհ եւ բոհ ձեւի բոհ-ից՝ իմաստի սխալ մեկնութեամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոհմունք, բահմունք
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՂՈՔ -ոյ «բողոք, գանգատ, մունետիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «հնչել, խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bholo-ko-) բնաձայնական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բողոքել, բողոքիչ, բողոքումն, մարգարեաբողոք, բողոքագիր, բողոքական, բողոքատու, բողոքարկու, բողոքաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
bela
«մռնչալ»
հ. սլ.
bulda
«սպառնալ»
պրուս.
billit
«ասել, խոսել»
լիտվ.
byloti
«խոսել, ճառել»
լատվ.
bilst
«ասել, դիմել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 115
Էջ 134, սյունակ 1 Էջ 134
ԲՈՂՁ «պալար, խաղավարտ, վերք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փչել, ուռցնել, բխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bholdhio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բղձուն, բողզոց, բողձոցուխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. շվեդ.
bulde, bolde, byld
«ուռուցք, պալար»
շվեդ.
bulk
«ելունդ, ուռուցք, խույլ»
դան.
bulk
«ելունդ, ուռուցք, խույլ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 115
Տե՛ս նաեւ