Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված · Էջ 285 / 764
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՁ (-ի, -ից) ((խարջ), -ճունք, -ճանք) «եղեգնուտ, շամբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «ծառանուանական արմատ»
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *ker- ծառանուանական արմատի հետ, որտեղից պրուս. kirno «թուփ», kirnis «ճահճուտ», լիտվ. kìrna «ջրասոյզ ծառ», kirba «ճահիճ», ռուս. корень- «արմատ», այլեւ հուն. κρανος, լատ. cornus «հոնի ծառ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարճի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. kirno «թուփ»
պրուս. kirnis «ճահճուտ»
լիտվ. kìrna «ջրասոյզ ծառ»
լիտվ. kirba «ճահիճ»
ռուս. корень- «արմատ»
հուն. κρανος
լատ. cornus «հոնի ծառ»
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃ «ծախս, հարկ, խարաջ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xarj
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարճել
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332
Տե՛ս նաեւ
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԻ I «ծախսադրամ, գրպանի փող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xarjī
Աղբյուր՝ պրսկ. xarjī
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԻ II «ներկատու մի բոյս»
Ծագումն անհայտ է
Եթե արաբ. բառ է, ապա բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԼԸԽ (խարճըխ) «ծախսադրամ, գրպանի փող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. xarčlik
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332-333
Տե՛ս նաեւ
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՇԵԼ (ուշ՝ խաշել) «այրել, վառել, խաշել, եփել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khrs- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrs-, *khər-ə- *khər-s)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարշումն, խարշատել, խարշատումն, խարշապատիլ, խաշոյ, խաշու, խաշմիս, աղեխարշ, տապախարշ, տաւբախարշ, անխարշ, երկնախարշ, խաշիլ, քրտնբախաշ, քրտինքխաշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. karštas «տաք, շոգ»
ռուս. красный «կարմիր»
ռուս. красивый «գեղեցիկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 348; Pok. IEW 572
Տե՛ս նաեւ
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՇՈՒԿ «վայրի մանանեխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xaršūq
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 347
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՈՅՐ «մթին, խրթին, տգեղ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *suer- «սեւ, կեղտագոյն» (անմիջական նախաձեւ՝ *suir-d) ածականազուրկ ձեւ
Աղբյուր՝ իրանական *xvār (թերեւս)
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *xvār (< հնդեւրոպական *suer-), եթե եղել է *suir-d «սեւ, կեղտագոյն» արմատի այսպիսի ածականազուրկ ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարուրել
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՈՒ «թշուառ, խեղճ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ ավ. xvara- (թերեւս) «վերք»
Աղբյուր՝ պ. xār (թերեւս) «անարգ, ստոր, թշուառ»
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: աւ. xvara-ն նշանակում է «վերք», թեեւ ունի հնդեւրոպական իմաստային այլ կարգի զուգահեռներ. պ. xār «անարգ, ստոր, թշուառ» բառը իմաստով համապատասխանում է, բայց նրա մ. պ. իմաստը համարւում է «թեթեւ»-ը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարուանք, խարուիլ, խարուակ, խրուակ, խրուատ
Մատենագիտություն
Horn, NE 110; Barth. AW 1876
Էջ 323, սյունակ 1 Էջ 323
ԽԱՐՊԻԶԱԿ (խարբզակ) «սեխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xarbūzak
Աղբյուր՝ պ. xarbuz(a)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
H. AG 159; Աճ. ՀԱԲ 348