Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված · Էջ 284 / 764
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԲԱՆ (խարբակ, խարպախ) «զանձլամեր, եղերբրոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xarbaq
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 343
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԲԱՆԴԱԿ «իշապան (°)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. իրան. *xarbandak
Մատենագիտություն
H. AG 158; Աճ. ՀԱԲ 343
Տե՛ս նաեւ
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԲՈՒԶ «իշայծյամ, որմզդեղն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. xarbuz «իշայծյամ»
մ. պ. xarbuz (xar «էշ» եւ buz «այծ, այծյամ»):
Մատենագիտություն
H. AG 159; Աճ. ՀԱԲ 343
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԵԼ I «այրել, դաղել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khər-, *khor-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khər-, *khor-) ` *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարակել, խարակիչ, խարան, խարոյկ, խարոյկել, խարուկածին, եղեմնախար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hyrr «կրակ»
հ. վ. գ. herd «օջախ»
լիտվ. kùrti «ջեռուցել, տաքացնել»
լիտվ. kárštas «տաք, ջերմ, կիզիչ»
լատ. cremō «այրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Տե՛ս նաեւ
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԵԼ III «քորել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. xārīdan (թերեւս)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԶԱՀՐԱ «մի թունաւոր ծառ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրս. xarzahra
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԱԼԵԼ (խարխարել, խարխլել, խարխիլ) (խարխուլ (խարխուր) «խարխուլ») «խարխլել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khor-, *khər-)) *k/kh անցումով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khor-, *khər-) *k/kh անցումով *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» արմատից։ Ինչպիսի՞ն է հարաբերութիւնը ուրարտ. harharšu «քանդել» բայաձեւի հետ։ Եթե ճիշտ է խար արմատի հնդեւրոպական ծագման վարկածը, ապա ուրարտ. բառը փոխառութիւն է հայերենից, մանաւանդ որ ունի -š- բայական տարրը, այլապես թերեւս գործ ունենք ուրարտերենից փոխառեալ ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխալանք, խարխարիչ, խարխարումն, խարխարուն, անխարխար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kiráti «ցանում է, շաղ է տալիս. գցում է, շպրտում է»
հուն. σκαίρω «ցատկել, ցատկոտել»
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐ(Խ)ԱՇՏԵԼ (խարաշտել) «մթեցնել (աչքի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «գունանիշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *խար-)
թերեւս կրկնաւոր խար-խար-շտել ձեւից՝ -շտ բարբառային ածանցով. հնարաւոր է ծագումը *խար արմատից, որ կարող է գալ գույնանիշ հնդեւրոպական *ker- արմատից
Տե՛ս նաեւ
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԱՓ «խարխափ, խարխափում»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել»
հ.-ե. արմատ՝ *kap- «բռնել»
Պատկերաւոր՝ բնաձայնականին մոտ, կազմութիւն՝ *խարխ- արմատից -ափ ածանցով (հմմտ. սարսափ) կամ *խափ արմատի կրկնութեամբ։ Քիչ հաւանական է առաջին դէպքում կապել հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, ծռել», երկրորդ դէպքում՝ *kap- «բռնել» արմատի հետ՝ *k/kh անցմամբ (*krk/*khrkh + -ափ) եւ *kap-/*khap-։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԻԱՐ «իշավարունգ, կատաղի վարունգ» (բուսաբանություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xarxiyar
պ. xarxiyar (xar «էշ» + xiyār «վարունգ»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346