Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՐ
(-ոյ)
«ուտելիք, կերակուր, գավառ, թեմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«կլանել, ուտել»
Արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերակուր,
կերիչ,
կերակրիկ,
կերող,
կերակրիչ,
կերեւուրաց,
կերութիւն,
կերդի,
կերեցուրի,
շատակեր,
մսակերութիւն,
արմատակեր,
կաթնկեր,
խոտակեր,
գիշակեր,
մարդակեր,
ընդակեր,
ընթրեկեր-ք,
ժանգակեր,
անկերակուր,
գաղտակեր,
գայլակեր,
դալարակեր,
երդմնակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
giráti
«կլանում է, ուտում է»
հուն.
βορά
«կեր, ճարակ»
լատ.
vorō
«կլանել, խժռել, ճարակել»
ռուս.
жерать
«խժռել»
Մատենագիտություն
H. AG 459;
Աճ. ՀԱԲ 575
Տե՛ս նաեւ
Էջ 401, սյունակ 1
ԿԵՐՊ
(-ի, -ից)
«կերպ, եղանակ, դէմք, տեսակ, տեսիլ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kerp
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերպակերպ,
կերպարան(-ք),
կերպարանակից,
կերպարանաւոր,
կերպարանափոխ,
կերպարանել,
լուսակերպ,
իգակերպ,
գիշերակերպ,
գազանակերպ,
կայսերակերպ,
սքանչելակերպ,
կենդանակերպ,
բիւրակերպ,
բազմակերպ,
անկերպարան,
կերպարանափոխել,
կերպարանափոխութիւն,
փոխակերպութիւն,
փոխակերպումն
Մատենագիտություն
H. AG 168;
Աճ. ՀԱԲ 578;
Pok. IEW 620
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԶԱԿ
(-ի, -աց)
«կզակ, ներքին ծնոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-)
*-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց,
կզակակալ,
կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ.
kugel
««գնդակ»»
գ.
kogal
««կլոր լեռնագագաթ»»
նորվ.
kjūka
««գունդ»»
խոլ.
kjūka
««մատնակոճ»»
լիտվ.
guga
««(փոքր) սապատ»»
ռուս.
гугля
««ելունդ»»
պ.
güzak
««ոտքի կոճ»»
լիտվ.
gùžus
լեհ.
guz
««ելունդ»»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԻՍ-
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիսաբաց,
կիսադեպ,
կիսամահ,
կիսամասնեայ,
կիսայբեաց,
կիսառատ,
կիսեփեաց,
կիսէջ,
կիսասարկաւագ,
գրակէս,
դրամակէս,
իշակէս,
կիսակաշի,
կիսամեայ,
կիսամսեայ,
կիսանդրի,
կիսավանկ,
կիսակատար,
կիսակօշիկ,
կիսաշրջան,
կիսավայրենի
Էջ 404, սյունակ 1
ԿԻԶՆ
«բուրդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gizzu(m)
«խուզվածք, բուրդ»
փոխատու լեզու՝ եբր. gēz
«բուրդ»
սեմական աղբյուրից. (ակկադերենի՞ց)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուսակիզն,
ծիրանակիզն,
ծիրանեկիզն,
ոսկեկիզն
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՄՈՒԼԻԱՅ
(կի(լ)մոլեայ)
««կավի տեսակ, աչքի դեղ՝ ծարիր» (ԲՀ՝ «բութեայ»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιμωλία
Տե՛ս նաեւ
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆԱԲԱՐԻՍ
(կինաբառիս)
«կինաբար (մի տեսակ կարմիր ներկ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιννάβαρι(ς)
Մատենագիտություն
H. AG 356;
Աճ. ՀԱԲ 590
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆԴՐԻՆ
(կիրթրին)
««սերկեւիլ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Նույն ծագումն ունի, ինչ կիտրոն-ը, որի նշանակած տեսակներից մեկը համարվել է սերկեւիլը՝ Citrus Aurantium sinense։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏՐ
(բբ)
«վարունգ»
(բարբառային)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιτριον
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն
kitri
«վարունգ»
թուրքերեն
kitre
«գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՐ
I
(-ոյ)
«կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. giru
փոխատու լեզու՝ արամ.
փոխատու լեզու՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն,
կրազուր,
կրակապ,
կրահամ,
կրաշաղախ,
կրաջուր,
կրախառն,
կրահող,
կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457;
Ջահ. ՀԼՊ 457
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։