Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 259, սյունակ 1
ԹԱՍԵԼ
«շնչահեղձ լինել, շնչակտուր լինել, հեալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 157) կասկածով փոխառուած է համարում պ. tāsā «հոգս, վիշտ» բառից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 157
Էջ 262, սյունակ 1
ԹԱՓԱՐ
(թափոր)
«հանդիսավոր երթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թափ արմատից կազմված։ Իմաստի համար հմմտ. թափառել (թափ-ից), ռուս. табор «քայլել» (տե՛ս թափ): Սակայն հմմտ. ռուս. ступеть, լեհ. tabor, որոնք համարվում են թյուրքական փոխառություն (՞)։
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 263, սյունակ 1
ԹԵԿՈՒՂԱՅ
«համբերութիւն»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. tequle (teqla)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 171
Էջ 263, սյունակ 1
ԹԵՂԻ
«ծփի, կնձնի պտուղ, մոծակածառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pteliā-
«ծառանուն»
Կասկածելի են աւելի լայն համեմատութիւնները, որ բերում է Աճառեանը, ՀԱԲ 2, 171 (հ.-ե. *tel- ծառանիւթ արմատ, որ այժմ չի առանձնացւում)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτελέα
«համանունը»
(եթե հայերէնը հին փոխառութիւն չէ հունարէնից)
լատ.
tilia
«լորի»
թերեւս
Մատենագիտություն
Pok. IEW 847;
ՀԱԲ 171
Էջ 264, սյունակ 1
ԹԵՐ
II
«թերթ, տերեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«տապալել, թռչել, ընկնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
որից նաեւ՝ թեր «կողմ» համանիշ արմատը. օրինակները տե՛ս այնտեղ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 175;
Աճ. ՀԱԲ 185
Տե՛ս նաեւ
Էջ 265, սյունակ 1
ԹԵՔԵԼ
«կոկել, կռել, կրթել, (ուշ) թեթել, ծռել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek-
«հյուսել»
արմատից, որի համար վերականգնւում է «հիւսել» իմաստը, մինչդեռ մերձաւոր *tek՛-p արմատը, որի համար վերականգնւող իմաստը հայերենին աւելի մօտ է, ունի *-k՛-ով նախաձեւ, որ չէր կարող տալ թեկ-. հայերենի համար ենթադրելի է *tek- նախաձեւ` *tek՛-p-ին մօտ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեքմթեքել,
թեթակայ,
թեքութիւն,
թեքում,
դիւրաթեք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178-179;
Pok. IEW 1058
Էջ 266, սյունակ 1
ԹԹՈՒ
«թթու, թթվահամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teuə-
«թանձրանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tu-tuo-)
կրկնաւոր ձեւ
հին ձեւը պահպանւած է վրաց. tutubo «մի բոյս» ձեւի մէջ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թթուենի,
թթուաբար,
թթուաբեր,
թթուագոյն,
թթուեցուցանել,
թթուիկ,
թթուութիւն,
թթուոց,
թթվատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στύφ(ε)λος
«պինդ, թթու, կծու»
հուն.
στυφος
«տտիպ»
Էջ 267, սյունակ 1
ԹԻՒ
(-ոյ)
«թուարկում, թուանշան, թուաբանութիւն, թուական, գրքի գլուխ, համար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teuo- *tēu-
«ուռչել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *teuo- *tēu- «ուռչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թուել,
թուիք,
թուելիք,
թուական,
տոհմաթիւ,
բազմաթիւ,
մարդաթիւ,
մեծաթիւ,
եղբայրաթիւ,
քոյրաթիւ,
երկթուեան,
թուաբանութիւն,
թուաբանական,
թուահամար,
թուարկել,
թուարկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tuvas
«ուժեղ, հզոր»
պրուս.
tūlan
«շատ»
գոթ.
pūsundi
ռուս.
тысяча
«հազար»
ուրարտ.
atibi
«բյուր, տասը հազար»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1080
Էջ 268, սյունակ 1
ԹԻՒՐ
(-ի, -աց)
(հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր)
«թյուր, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek-
(անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել,
թիւրութիւն,
թիւրաշուրթն,
թիւրահաւատ,
թիւրածնունդ,
խեղաթիւր,
բազմաթիւր,
եղեռնաթիւր,
թիւրատեսութիւն,
թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
stuprum
«ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր.
ystum
«ծռում, շրջադարձ, թեքում»
(*steub(h)-ma)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1
ԹԼԱՀ
«արհամարհանք, անարգանք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հավանաբար կապ չունի արաբ. tlh «շվարել» արմատի հետ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։