Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«գի» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված · Էջ 28 / 79
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 243, սյունակ 1 Էջ 243
ԶՈՒԿ(Ի) (զուկին, զիւգին) «սեւ խունկ, ստաշխ»
Փոխառություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ζυγία «բոխի»
հուն. ζυγίς «քյում»
վրաց. zugia «ստոյրաքս, անուշահոտ մի խեժ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 108
Էջ 245, սյունակ 1 Էջ 245
ԷՓԻՄԵՐՏԷ (Էփիրմետես, Էփիրմերտէս, ժող. ստուգ.` Եփրեմվերդի) «գուշակության գիրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. εφημερίς «գուշակության գիրք»
ժող. ստուգ.` Եփրեմվերդի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 119
Էջ 247, սյունակ 1 Էջ 247
ԸՄՊԵԼ ((ըմբել, ըմպել), ումպ-) «խմել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pi-be- «խմել, ըմպել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pōi-pī-) կրկնաւոր
ումպ ձեւը ը-ի երկրորդական համաբանական վերականգնման արդիւնք է. հմմտ. լատ. bi-bō (<*pi-bō), -ere, հ. իտլ. ibid (<*piberti) «խմում է». ոչ կրկնաւոր ձեւերից՝ հ. հնդկ. pāti, հուն. πινω, հ. սլաւ piti: - Ջահ. ՀԼՊ 144: Հիւբշմանը (AG 108) ընդունում է կասկածով. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 599-600) բերում է ումպ ձեւի տակ՝ առանց հաւաստի հնդեւրոպական վերականգնման:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմպելի, ըմպան, ըմբան, ըմպանակ, ըմպիկ, գինըմպելիք, գինըմպութիւն, ըմբոց, ըմպաման, ըմպարան, նախըմպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. bi-bō (<*pi-bō)
հ. իտլ. ibid «խմում է» (<*piberti)
հ. հնդկ. pāti
հուն. πινω
հ. սլաւ piti
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144; AG 108; ՀԱԲ 599-600
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԳԱԶ «ծովային հրեշավոր էակ, ծովային ոգի»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԴ ԻՐՍ (ընդիրանգիրս) ««անմարմինս» (ԲՀ)»
Անստույգ
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 125) ունեցել է ընդիրանգիրս տարբերակը։ Երեմիայի բառարանի քննական հրատարակության մեջ Ամալյանը բերում է ընդ իրս ձեւը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 125
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԹԱՆԱԼ «վազել, գնալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sent- «ուղղվել, գնալ»
արմատից. հմմտ. ավ. hant
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթաց(ք), ընթացութիւն, ընթացակից, առընթանալ, արագընթաց, երագընթաց, թեթեւընթաց, խոտորընթաց, գիշերընթաց, դիւրընթաց, երկընթաց, զուգընթաց, համընթաց, մակընթացութիւն, նորընթացիկ, ընթացաւարտ, նախընթաց, աննախընթաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. hant
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՍՏ (տր., հայց.), (բցռ.) «ըստ, համապատասխան», «հետո», «դենը», «ավելին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pos- «կից. հետեւից, հետո» (անմիջական նախաձեւ՝ *posti-) ձեւից
ը/ստ- նախածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստանձնիլ, ըստարտողիլ, ստգիտ, ստգտանել, ստգտել, ստերիւրել, ըստհուն, ըստմասնեայք, ըստունգանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. post (հին poste) «հետո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133; Pok. IEW 841
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԳ (-ի, -աց) «թագ, մեղվամայր (թագուհի)»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. պ. tāg (թերեւս)
Աղբյուր՝ արամ. tāγ (թերեւս)
իրանական աղբյուրից (թերեւս արամեական միջնորդությամբ)։ թագավոր-ը ամբողջական փոխառություն է՝ -ատուր-ի բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թագավոր, թագազանգուր, թագագործ, թագազարդ, թագակալ, թագակապ, թագիչ
Մատենագիտություն
H. AG 153; Աճ. ՀԱԲ 135
Տե՛ս նաեւ
Թ
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԳԱՒՈՐ (-ի, -աց) «թագավոր»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական -vār (թերեւս, հազիվ թե) «ածանց»
իրանական աղբյուրից՝ -vār ածանցի եւ հայ. -(ա)տուր-ի բաղարկմամբ. հազիվ թե հայկական կազմություն լինի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թագատրագիր, թագատրազգի, թագատրազրգիռ
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԿԱԼԱԿ «սարկաւագի կարճ զգեստ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. tagālā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 142