Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ապա» որոնման արդյունք՝ 996 բառահոդված · Էջ 28 / 100
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 196, սյունակ 1 Էջ 196
ԴԷՏ (-ի, -աց) «դիտող, պահապան, հսկիչ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *dēt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *dēt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դետակն, դիտել, դիտանոց, դիտաւոր, դիտաւորութիւն, դիտակ, հրաշադէտ, դիտադէտ, գիշերադէտ, գեղեցկադիտակ
Նոր՝
դիտարան, դիտատորեալ, դիտմամբ, ակնդէտ, աստղադիտակ, հեռադիտակ, մանրադիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. dītan
պ. dīdan
ավ. vi-daētaz- «չորս կողմը նայող, դետ»
Մատենագիտություն
H. AG 141; Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 197, սյունակ 1 Էջ 197
ԴԺՈՒԱՐ (-ի, -աց) (բրբ. դժար) «դժվար, ոչ հեշտ. դժվարանցանելի տեղ (լեռներում) (հզն. գործածությամբ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *dužvar
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժուարանալ, դժուարանք, դժուարութիւն, դժուարագիւտ, դժուարալուր, դժուարամատոյց, դժուարապահ, դժուարակամ, դժուարալոյծ, դժուարամիտ, դժուարակիրթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ. dižvār
մ. պ. dašxvar
պ. dušvār
Մատենագիտություն
H. AG 143; Աճ. ՀԱԲ 665
Էջ 198, սյունակ 1 Էջ 198
ԴԻ I (-ոյ) «դիակ, շաղիղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «անհետանալ, մեռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhuīto-/*dhuēi-)
հիմքից, որ գալիս է արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիտապաստ, դի(ա)թաւալ, դիազերծ, դիակալ, դիակապուտ, դիահանք, դիակն
Նոր՝
դիազննություն, դիակառք, դիահերձել, դիահերձում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. dīth «վերջ, մահ»
հ. անգլ. dwīnan «հանել, անհետանալ»
լիտվ. dīsti «հանգչել, մարել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 666; Pok. IEW 261
Էջ 198, սյունակ 1 Էջ 198
ԴԻԱՊԱՒԼՈՍ «սատանա»
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՒԱՆ -ի, -աց «դահլիճ, ատյան, դպրոց, մատենադարան, հարկատեսակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. dēvān
Աղբյուր՝ պ. divān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւանապան, դիւանապետ, դիւանադպիր, դիւանատուն, դիւանագիր
Մատենագիտություն
H. AG 143; Աճ. ՀԱԲ 671
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՔ դից (դից-), դիաւք (անեզ.) «աստված, կուռք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhes- «կրոնական բնույթի արմատից» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhēses-)
հուն. θεός «աստված» բառը հակված են բխեցնելու *dheues-ից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիցախելար, դիցապաշտ, դիցախառն, դիցասեր, դիցազն, դիցազնական
Նոր՝
դիցազներգ, դիցազներգակ, դիցազներգական, դիցազներգու, դիցազներգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. fanum «սրբատեղի, աստծուն նվիրված տեղ»
լատ. festus «տոնական («կրոնական տոններին նվիրված»)»
հուն. θεός «աստված»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 672
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴՂԵԱԿ -ի, -աց (դղեկ) «դղյակ, ամրոց, բերդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։ նույն աղբյուրից է նաեւ վրաց. dilegi «զնդան, բանտ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դղեակկբերդ, դղեակապարիսպ, դղեկաձեւ, դղեկապաք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. dilegi «զնդան, բանտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 625-626
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈԴԱՆ «արմավ»
Անստույգ
ըստ Աճառյանի՝ թերեւս ՀԳԲ-ի քստան խուրմա «մի տեսակ արմավ» բառահոդվածից քստան > դստան > դոդան > դողան ճանապարհով առաջացած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 676-677
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՅԶ(Ն) «քիչ, մի քիչ, սակավ, աննշան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dheugh- «շոշափել, դիպչել»
Թեեւ հնչյունապես համապատասխանում է հնդեւրոպական *dheugh- «շոշափել, դիպչել» արմատին, բայց իմաստային կապը կասկածելի է («նպատակակետ, կետ» միջանկյալ օղակո՞վ)։ Էլ ավելի հեռու է մնում *dheu- «փոշի, ծուխ» արմատը, թեեւ «փոշի» իմաստից հնարավոր է «մանր» եւ ապա՝ «քիչ, սակավ» իմաստների ածանցվելը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյզնագիտ, դոյզնաբար, դոյզնաքնեայ
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԴԱՆ (դուդաս, դուպան, դուդական, դութական) «(ս)պառական (պատառական)» կամ «թակարդ (ապատ, ապետ)» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Ծագումն անհայտ է: