Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 5731 բառահոդված (էջ 28/574)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԱՓՈՐԱՅ «դիմում, աղերսագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀναφορά
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 182
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԳԱԲ «կատարելություն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
Աղավաղված վերջնամասով բառ՝ անգ «պատշաճ» արմատից. այդ ձեւով ԲՀ-ում գրված է անկ «պատշաճ» բառարմատը. այդ արմատից է նաեւ անգուրդ բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգուրդ
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 348; Աճ. ՀԱԲ 182
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԳԱՄ «անգամ, քանիապատիկ, խաղ, ուշ՝ նույնիսկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hangam
փոխատու լեզու՝ պ. hangām
փոխատու լեզու՝ պ. angam
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միանգամայն, համանգամայն
Մատենագիտություն
H. AG 97; Աճ. ՀԱԲ 182-183
Էջ 52, սյունակ 1 Էջ 52
ԱՆԳԱՐ (-ի) «համարում, կարգավիճակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական angārtan «համարել, կարծել»
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգարել (-իլ)
Մատենագիտություն
H. AG 97; Աճ. ՀԱԲ 183
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳԻԱՑԵԼ «մերժել, հերքել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Սխալ բառաձեւ, որ ստացվել է ընգեաց=ընկեց կատարյալին արհեստականորեն անորոշ ձեւ տալով. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 184) բերում է հուն. բնագրի աղավաղված ձեւը՝ ἀνέτρεφω «սնել», փոխանակ ἀνατρεπω «կործանել, տապալել, հերքել»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳՈՍ (-ից) (անգոսն-, անկոսն-, անկուսն-, անկոշն-, անկուշն, անկուշ-, անկուս-) «արհամարհանք, մեծամտություն, ամբարտավանություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ang/k- «ծռել, թեքել»
արմատից, որից կազմված են մարմնի մասերի զանազան անվանումներ: Հնարավոր է նաեւ բառի փոխառություն լինելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգոսնել, անկոսնել, անկոսնտել, անկոշնել, անգոսնասեր, անգոսնասիրութիւն, անգոսնութիւն, անգոսնումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angustha
«ոտքի բթամատ»
ավ.
angušta
«ոտքի մատ»
հ. վ. գ.
ancha, anka
«ծոծրակ»
հ. իսլ.
ekkja
«կրճ. գարշապար»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԳՈՒԺԱՏ (անկուժատ, անգժատ, անգօժատ, անկժատ, էնկիւժետ, էնկիւժիտ, անկուժակ, անիշատ) «ժանտահոտ մի խեժ՝ քաղբան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրսկ. angužad
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգ(ու)ժատաբեր
Մատենագիտություն
H. AG 98; Աճ. ՀԱԲ 185
Էջ 53, սյունակ 1 Էջ 53
ԱՆԴ I «այնտեղ, վաղ, այն ժամանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական ծագման ն- ցուցականից (ն-ա, -այ-ն, -ն)՝ ա- նախամասնիկով եւ -տ- > դ (ռնգայինից հետո) վերջամասնիկով, որը հանդես է գալիս նաեւ ա-ս-տ «այստեղ» բառի մեջ: Հնարավոր է կապը հուն. ένθα, իռլ. and «այնտեղ» բառերի հետ, այսինքն՝ շատ հին կազմություն լինելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդէն, անդանոր, անդուստ, անտուստ, անդր, անդրէն, անդստին, անտի, անդի, անդրագոյն, անդրադարձ, անդրութիւն, անդրանալ, յանդրանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ένθα
«այնտեղ»
իռլ.
and
«այնտեղ»
Էջ 54, սյունակ 1 Էջ 54
ԱՆԴ II (-ոյ, -ի, -ից) (հանդ) «հանդ, վարելահող, արտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *andh- «բողբոջել, ծաղկել» արմատից
Ավելի քիչ հավանական է կապել անդ «շեմք» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անդաստան, անդապահ, անդել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բոխ. Ա
ānt
«հարթություն»
բոխ. Բ
ānte
«հարթություն» հայ-բոխարական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 40-41; Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 54, սյունակ 1 Էջ 54
ԱՆԴ III «շեմք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *an(ə)tā- «դռան սյուներ» նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրանդք, դրանդի, անդաստակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ātā
«դռան շրջանակ»
լատ.
antae
«դռան առջեւի սյունաշարք»
հ. իռլ.
ond
«նախասենյակ»
Մատենագիտություն
H. AG 419; Աճ. ՀԱԲ 186