Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«Թ» որոնման արդյունք՝ 9186 բառահոդված · Էջ 276 / 919
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՒՌԱԽ (զօռախ) «նկարիչ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պ. zar (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «ոսկի»
Աղբյուր՝ արաբ. waraq (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «թերթ»
ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 2, 113-114) պ. zar «ոսկի» եւ արաբ. waraq «թերթ» (՞)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 113-114
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՒՏ «քննություն (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԱՒՐ (-ու, -աց, -ոց) (զօր, մեկ անգամ՝ -աւ, ուշ՝ -ով) «ուժ, զորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. zāvar
Աղբյուր՝ պրթ. zāvar
Աղբյուր՝ մ. պ. zōr
Աղբյուր՝ պ. zōr
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաւրանալ, զաւրութիւն, զաւրագլուխ, զաւրաժողով, զաւրական, զաւրանիստ, զաւրավիգն, զաւրաւոր, զաւրեղ, զաւրել, անզաւր, մեծազաւր, բազմազաւր, հեծելազաւր
Նոր՝
զօրաբանակ, զօրագունդ, զօրախումբ, զօրակոչ, զօրահանդէս, զօրահրամանատար, զօրանոց, զօրանց, զօրապետութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 152; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԱՓՐԱՆ (զաւհրան, զափարան, զաֆրան) «քրքում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. za‘farān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԲԱՒՍ- (զբուս-, սբաւս-, սբուս-) «ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ, զբաւսանք, զբաւսուցիկ, անզբաւս, բռնազբաւսել, բռնազբաւսութիւն, մեծազբաւս
Նոր՝
զբօսաշրջիկ, զբօսավայր, զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φήμη (դոր. φάμα) «ասել»
լատ. for, fārē «խոսել»
ռուս. баять «խոսել, պատմել»
ռուս. басня «առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԱԼ (սգալ, ըսգալ) «ընկալել, իմանալ, հասկանալ, ուժքի գալ, զգաստանալ, տեղեկանալ, լուր ստանալ»
Անստույգ
Աղբյուր՝ պրթ. izgal (ավելի հավանական է) «լսել»
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գալ բայից: Ավելի հավանական է իրանական ծագման վարկածը՝ պրթ. izgal (‘zwg‘l) «լսել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգալապէս, զգայաւոր, զգայուն, զգայումն, զգաստ, զգաստական, զգաստանալ, զգաւն, զգաւնութիւն, անզգայիկ, անզգաստ, անզգամ, անզգամիլ, անզգալ, բարեզգայ, անզգած, անզգաբար, անզգապէս
Նոր՝
զգալիորէն, զգայազուրկ, զգայացուցիչ, անզգայիորէն
Մատենագիտություն
ՕНЯСЯ 180
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԱԾԻԼ (զգածնուլ) «հագնել, իր մեջ կրել, համակվել, զբաղվել»
Ստուգաբանություն
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գած արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
միազգած, խաւարազգած, խորհրդազգած, սգազգած, սեւազգած, անզգած, իրազգած
Էջ 235, սյունակ 1 Էջ 235
ԶԳԵՆՈՒԼ (սգենուլ) «հագնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ues- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ues-nu-)
Կազմված է զ- նախածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *ues-nu- հիմքից՝ *ues- հագնել արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգեստ, զգեստուդ, բարեզգեաց, կարճազգեստ, զրահազգեստ, խաւարազգեստ, կանաչազգեստ, նորազգեստ, բոցազգեստ, զառնազգեստ, տերեւազգեստ, աստուածազգեաց, դիւազգեցիկ
Նոր՝
զգեստակալ
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԳՈՅՇ «զգույշ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմված է զ- նախածանցով՝ գոյշ բառից։ Ավելի քիչ հավանական է ամբողջովին իրանական փոխառություն լինելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զգուշալի, զգուշանալ, զգուշաւոր, զգուշեալ, անզգոյշ, բազմազգուշալի, հանապազազգոյշ
Մատենագիտություն
H. IF 149; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵԱՆ «վնաս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. ziyān
Աղբյուր՝ պ. ziyān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեանարար, զենիլ
Մատենագիտություն
H. AG 150; Աճ. ՀԱԲ 89