Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 272 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՊ (-ոյ, ուշ` -ի, -ից) «մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub- «սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ, հպաբար, հպատուր, հպելիք, դիւրահուպ, երկրահուպ, վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ. ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՍԿ «ամենավերջին, ամենահետին, ամենից, ամենա-»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pos- «անմիջապես, մոտ, հետեւում, հետո» (անմիջական նախաձեւ՝ *post-uo- կամ *post-ko-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. post «հետո»
հ. հնդկ. paščāt «հետո, արեւմտյան, ուշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 125; Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐ (-ոյ, -ք) «հուր, կրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peuōr- «կրակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pur-, *pun-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրացեալ, հրագոյն, հրալից, հրայթեաց, հրայթք, հրձիգ, հրատ, հրկեզ, հրդեհ, հրազարդ, հրակերպել, հրաբխային, հրահրել, հրացան, հրացանաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πύρ
հ. վ. գ. fuir, fiur
հ. իսլ. fūrr «կրակ»
Մատենագիտություն
H. AG 469; Աճ. ՀԱԲ 125; Pok. IEW 828
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐԻ «դրախտային գեղեցկուհի (մահմեդական հավատալիքով)»
Ստուգաբանություն
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՊԱՏԱԿ (-ի, -ա) «հպատակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hupātak
իրանական աղբյուրից։ հմմտ. ավ. hupāta-, մ. պ. pātak։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպատակել, հպատակություն, հպատականք, թուրքահպատակ, ռուսահպատակ, օտարահպատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. hupāta-
մ. պ. pātak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՊԱՐՏ (-ի, -ից) «հպարտ, գոռոզ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմված է հու- «լավ, շատ» (հմմտ. հլու, հմուտ) եւ պարտ (հմմտ. պարծ-) բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպարտանալ, հպարտություն, հպարտական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՌԱՄՕԹ «մետաքս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. rāmōth (ոչ հավաստի մեկնաբանություն)
գրական փոխառություն։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 127
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՌԵՏՈՐ (-ի, -աց) «ճարտասան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ῥήτωρ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռետորաբան, հռետորություն, հռետորական
Մատենագիտություն
H. AG 362; Աճ. ՀԱԲ 127
Էջ 469, սյունակ 1 Էջ 469
ՀՌՆՉԵԼ «խնխնալ»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հռնչյուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128