Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԵԿ
(արեգ, առեգ)
«զօրաւոր, սաստիկ, գերազանց, առաւել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *treg-
«ուժերը լարել, ուժ»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապարեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
trēn
«քաջ, ուժեղ»
<*tregs-no-
հ. իսլ.
þrekr, þrek
«ուժ, քաջութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 154, 209
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԹ
I
«արթնացում, արթնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)er-
«ցնցուել, ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prth-, *(s)p(h)erd/t(h)-)
*-d/t աճականով
ձեւից, որ ծագում է *(s)p(h)er- «ցնցուել, ոտքով հրել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արթուն,
արթնութիւն,
արթնական,
արթնամիտ,
արթնանալ,
ծանրարթուն,
զարթնու,
զարթչիլ,
զարթնական,
զարթնանալ,
զարթմնի,
պատերազմազարթոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ
հարթնու, հարթչիլ, արթչիլ
հ. հուն.
όρνυμαι
«վեր ցատկել, թարմանալ»
հ. իսլ.
spradka
«թայտալ»
հ. իսլ.
spretta
«վեր ցատկել, դողալ»
սերբ.-խորվ.
prenuti se
«վախենալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 314
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԺԱՆ
-ի, -ից, -աց (մ. հ., արեւմտ. արժան, արեւել. էժան)
«պատշաճ, վայելուչ, պատշաճ բան, դրամակնիք, արժէք, դիւրագին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. arzān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժանանալ,
արժանայիշատակ,
արժանապէս,
էժանագին,
արժանել,
էժանանալ,
արժանաւոր,
էժանութիւն,
արժանաւորել,
արժանաւորութիւն,
արժանահաւատ,
արժանապատիւ,
արժանապարտ
Մատենագիտություն
H. AG 92;
Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՆՃ
(բրբ. արինճ)
«ճնճղապաշար, polygonum aviculare L.»
(բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arenkio-
«հացահատիկի տեսակ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arenko-)
Եթէ ճ-ն ջ-ի բարբառային խլացման արդիւնքն է, եւ բուն ձեւն է արինջի, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *arenkio- (*arenko-) «հացահատիկի տեսակ (?)» հիմքից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αρακος
«տափոլոռ»
լատ.
arinca
«մի հացաբոյս»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՒՆ
(-եան)
(մ. հ. այրիւն, այրոյն, արոյն)
«արյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *esr-
«արյուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ésr-)
ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *esr- «արյուն» արմատի *ésr- (> *esar, *asar > *ahar > *ar) կամ *esr- (> *asar > *ahar > *ar) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արիւնագոյն,
արիւնակալ,
արիւնահան,
արիւնահեղ,
արիւնանալ,
արիւնանշան,
արիւնարբու,
արիւնոտ,
անարիւն,
արեանագին,
արեանապարտ,
արեանառու,
արեանհեղութիւն,
արեանաջուր,
արեանապարտ,
արեանալ,
արիւնել,
անարիւնութիւն,
զտարիւն,
պաղարիւն,
սառնարիւն,
տաքարիւն,
արենակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ásrk
հուն.
εαρ
լատ.
aser
խեթ.
ešhar
բոխ. ԱԲ
yšār
«արյուն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 44;
Աճ. ՀԱԲ 317
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԾԱԹ
(-ոյ)
«արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
«փայլուն, սպիտակափայլ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-)
միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
(անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-)
աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին,
արծաթագոյն,
արծաթագործ,
արծաթազօծ,
արծաթահանք,
արծաթեղէն,
արծաթի,
անարծաթ,
բազմարծաթ,
կլարծաթ,
արծաթաձուկ,
արծաթապաշտ,
արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajatám
ավ.
әrәzata
լատ.
argentum
հ. իռլ.
argat
«արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԾԱՐԾԵԼ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg'-
«փայլուն, սպիտակաւուն»
Կրկնաւոր կազմութիւն
Կրկնաւոր կազմութիւն` բնիկ հնդեւրոպական *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծարծութիւն,
արծարծումն,
արծարծիչ,
իրարծարծ,
մշտարծարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
árjuna
«սպիտակ, լուսաւոր»
հուն.
άργός
«վառ ճերմակ, շողշողուն»
լատ.
arguo
«լուսաբանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 318-319
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԾՆԵԼ
«տաք երկաթով փայտին գծագրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg'-
«փայլուն, սպիտակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
árjuna
«սպիտակ, լուսաւոր»
հուն.
άργός
«վառ ճերմակ, շողշողուն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԾՈՒԻ
(-ոյ, -եաց)
(ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ)
«արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն»
(կենդանաբ., աստղաբ.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան,
արծուեկիր,
արծուանշան,
արծուաթռիչ,
արծուակերպ,
արծուաբեր,
արծուաճանկ,
արծուունգն,
արծուունկն,
արծըռունկն,
արծռուկն,
արծունգութիւն,
գետարծուի,
արծուացաւ,
արծուիք,
արծուադրոշ,
արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rjipyá
«սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ.
ǝrǝzifya
«արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424;
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁՈՅԼ
(-ի)
(արձուղ, արձող, արձուղ)
«ուռկան, ձկնորսական ցանց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *serk՛-
«գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *srk՛o-tel)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական՝ *serk՛- «գործուածք, հիւսուածք, ցանկապատել» արմատի հետ (*srk՛o-tel > արձոյլ)։ Հնչիւնապէս կասկածելի է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερκος
«ցանկապատ, յատկապէս (հգն.), ցանց, ուռկան»
լատ.
sarcina
«կապ, կապոց»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։