Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԾԱՅ
(ընձայ)
(-ի, -ից)
«նվեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կասկածելի է համեմատութիւնը հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր» բառի հետ, որ Մայրհոֆերը (KEWA 1, 14) բխեցնում է *anu-(d)hiti բայանունից (վեդ. anu-dhā «նվիրել, ընծայել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընծայել,
ընծայութիւն,
ընծայանալ,
ընծայատար,
ընծայաւոր,
ընծայաբեր,
ընձաբեր,
ընծայատրութիւն,
նորընծայ,
յառաջընծայ,
նախընծայել,
էնընծայ,
զուարճընծայք,
կենընծայ,
տաւնընծայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ahati
«ընծա, նվեր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128;
KEWA 14
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՆԿՈՅԶ
(-ոյ)
(ընգոյզ, անկոյզ)
«ընկոյզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կորացնել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geugho-)
ըն(դ) նախածանցով եւ *-g'(h) ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 130) հնարավոր է համարում որպես աղբյուր դիտել ուրարտերենը, որից տարածվել է Առաջավոր Ասիայում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկուզազարդ,
ընկուզի,
ընկուզաստան,
ընկուզուտ,
ընկուզենի,
հնդկընկույզ,
մշկընկույզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
gūzak
«ոտքի կոճ»
?
լիտվ.
gùžas
«կոճ, կոնգոմ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Տե՛ս նաեւ
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՆՁՈՒԻԼ
(ընձուիլ)
«ծագել, բխել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el-
«բողբոջել, ընձյուղել»
ըն(դ)- ածանցով, *-ս ածականով
Այստեղ է պատկանում նաեւ ընձիւղ (ընձիւղ): Կազմված է ըն(դ)- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական *g'el- արմատից՝ *-ս ածականով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընձիւղ,
ընձիւղ
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 69-70;
Pok. IEW 355
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՍՏ
(տր., հայց.), (բցռ.)
«ըստ, համապատասխան», «հետո», «դենը», «ավելին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pos-
«կից. հետեւից, հետո»
(անմիջական նախաձեւ՝ *posti-)
ձեւից
ը/ստ- նախածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստանձնիլ,
ըստարտողիլ,
ստգիտ,
ստգտանել,
ստգտել,
ստերիւրել,
ըստհուն,
ըստմասնեայք,
ըստունգանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
post (հին poste)
«հետո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133;
Pok. IEW 841
Էջ 253, սյունակ 1
ԹԱԹԱԽ
«թաթախված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tā-
«հալչել, լուծվել»
*-kh ածականով
Կրկնավոր կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթախել,
ջրաթաթախ,
արյունաթաթախ,
մայրաթաթախ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τηκω (դոր. τακω)
«հալեցնել, լուծել, քայքայել, հյուծել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 152
Էջ 254, սյունակ 1
ԹԱԼ
(-թաղ-)
«նվաղում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
o-ձայնդարձ
կապ ունի թոյլ բառի հետ (տե՛ս), որ ծագում է *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» արմատից (*tolio > թոյլ) եւ այդ դեպքում ծագում է *tol- ձեւից (> հայ. թալ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թալալ,
թալթալ,
թալուկ,
թալկալ,
թալկանալ,
թալկացումն,
թալկտիլ,
թաղկումն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱՀՐԻԼ
«սայթաքել (?)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 143) կապում է թրք. դահրիլ «հոգնել» բառի հետ, որի ծագումը նոյնպէս անյայտ է եւ որի իմաստը համատեքստին չի համապատասխանում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 256, սյունակ 1
ԹԱՂԻ
«բուսանուն (°) կամ թաղիք (°)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստույգ իմաստով բառ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 147) հնարավոր է համարում նույնացնել թաղիք բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 257, սյունակ 1
ԹԱՄԲ
(-ի, -աց)
(թամպ)
«թամբ, համետ, կենդանու ազդր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *temp-
«ձգել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tmp-)
հայ-գերմանական զուգաբանություն: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 148) այս ստուգաբանությունը դնում է կասկածելիների մեջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թամբել,
թամբահարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
pamb
«ուռած, հաստ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1064-1065;
Աճ. ՀԱԲ 148
Էջ 257, սյունակ 1
ԹԱՄՈՒԶ
«կուժկոտրուկ, ադոնիս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ փյունիկ. Tammuz
«դիցանուն»
նոր ժամանակներում հարմարեցված է Tammuz փյունիկյան դիցանունից որպես Adonis անվան համապատասխանություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 149
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։