Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1597 բառահոդված (էջ 27/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 148, սյունակ 1 Էջ 148
ԳԱՅԻ(Ո)Ս (գայի(ո)սութիւն բառում) «բյուզանդական պալատական մի պաշտոնյա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. Gaius
հատուկ անվան հասարակ մի գործածություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայի(ո)սութիւն
Էջ 148, սյունակ 1 Էջ 148
ԳԱՅԼ (գայդ, գել, գէլ), -ոյ «գայլ (կենդանի), ձիու կոշտ սանձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ulkʷo- «գայլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ulkʷio-) հիմքից
Նկատի ունենալով հնչյունական դժվարությունները՝ ոմանք համեմատում են կելտական բառերի հետ (հ. իռլ. fdel, գալլ. vailo (անձնանուն) որպես հայ-կելտ. զուգաբանություն՝ *uailo-՝ *uai- ձայնարկությունից)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայլանալ, գայլենի, գայլախազ, գայլակորիւն, գայլառ, գալառ, գայլագռաւ, գայլահալած, մարդագայլ, շնագայլ, գայլխոտ, գայլախոտոր, գայլասոխ, գայլթաթ, գայլուկ, գայլվիզ, գայլականջ, գայլու ականջ, գայլաթուր, գայլու թուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vṛka
հուն.
λύκος
լատ.
lupus
գոթ.
wulfo
հ. սլավ.
vlьkъ
«գայլ»
Մատենագիտություն
H. AG 431; Աճ. ՀԱԲ 512; Pok. IEW 1111
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՌԱԳԻՂ (գառագեղ, գառագիղ, գառագիղ, գայռագիղ, գայռագեղ, գայռագիղ) «կենդանու վանդակ, բանտ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գառագիղանման, անգառագեղ
Էջ 151, սյունակ 1 Էջ 151
ԳԱՐԳԱՉ «ցնդաբանութիւն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայն կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարգաչանք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 521
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՐՇ (-ի, -ից) «զզվելի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghers- «զզվանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghrs-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարշիլ, գարշանալ, գարշութիւն, գարշելի, գարշատեսիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
grasus
«սպառնալիք, գրգռիչ, զզվելի, տհաճ»
մ. իռլ.
goirt
«դառն» <*ghorstis
մ. վ. գ.
gaest
գ.
garstig
«զարշելի պիղծ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 445; Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՒԱԿ (-ի, -աց) «կենդանու (հատկապես ձիու) հետնամաս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *gāu- «թեքել, ծռել»
փոխատու լեզու՝ իրանական
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից (<հնդեւր. *gāu- «թեքել, ծռել» (?) արմատից. հմմտ. վրաց., քուրջ. gawa պարսկերենից՝ վերջին k-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
gawa
պարսկերենից
քուրջ.
gawa
պարսկերենից
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԴԱԿ -ի, -աց (՞) (գտակ, քդակ) «գլխարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *goudak
փոխատու լեզու՝ իրան. goud «ծածկել»
որտեղից նաեւ՝ վրաց., ճան., մեգր. kudi, այլեւ՝ հայ. գուտի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գտակակարոց, գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529-530; Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂԳԵՂ II (գեղաւ(ն) «երգ, գեղգեղանք») «գեղգեղում, դայլայլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghel- «ձայն արձակել, կանչել» բնաձայնական արմատ
հ.-ե. *gh-ի անցմամբ գ-ի, ինչպես գեղձ բառում. այլուր *ghe-ն տալիս է ջե-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղգեղել, գեղգեղանք, գեղգեղումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χελιδών
«ծիծեռնակ»
հ. հոլ.
gjalla
«հնչել»
հ. անգլ.
giellen
«գոչել»
հ. իսլ.
gala
«գոչել, երգել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535; Ջահ. ՀԼՊ 127
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՏԻՆ (-ոյ, աւք) «գետին, հողի մակերես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uedeno- «հող, գետին» (անմիջական նախաձեւ՝ *ued-) արմատից
(չկա Pok. IEW-ում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետնաբերդ, գետնագնաց, գետնակոշ, գետնահարց, գետնաձայն, գետնաշարժ, գետնառիւծ, գետնաչափ, գետնատարած, գետնատուն, գետնափոր, գետնել, զգետնել, դաշտագետին, մարգագետին, փշագետին, գետնայարկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ούδας
«գետին, հողի մակերես»
հուն.
έδαφος
«հիմք, հող, գետին»
խեթ.
utne
«երկիր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 155, 198
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՐ II «վեր, բարձր, ավելի քան» (գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «բարձրացնել» արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ, գերագոյն, գերակատար, գերապայծառ, գերապատիւ, գերբնապէս, գերիմաստ, գերուհի, գերբնական, գերմարդ, գերմարդկային, գերիշխան, գերիշխանութիւն, գերակշիռ, գերակշռել, գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αείρω, αίρω
«բարձրացնել»