Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 529 բառահոդված (էջ 27/53)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՓ- (կափ «թակ») «փակում, խփում, զարկում, կպչում, բռնում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gabh- «բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gaph-) բնաձայնական երանգի
հ.-ե. արմատ՝ *kap- «բռնել»
բնաձայնական երանգի *gaph- *gabh- «բռնել» եւ *kap- «բռնել» տարբերակների կողքին: *gab- տարբերակից է հայ. կապ: Աճառյանը կապում է խափ, խուփ ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կափել, կափատր, կափացումն, կափշիլ, կափումն, կափիոն, կափատել, կափուլ, կափկափել, կափկափումն, կափարիչ, կափիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կոռն.
gavel
«բռնում, պահում»
ալբ.
kap
«բռնել»
հուն.
καπτω
«կլանել»
լատ.
capiō
«բռնել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ) 562
Տե՛ս նաեւ
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵՂ I -ոյ «խոց, ուռուցք, պալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel- «ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷelo-)
(ծակող) ցավ, տանջանք, մահ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղանիկ, կեղցաւ, կեղել, կեղեքել, կեղեքիչ, կեղեքումն, քաղցկեղ, չարակեղ, անկեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βέλος
«արկ, սուր, սուսեր»
հուն.
βελονη
«ասեղ, ծայր»
լիտվ.
geltì
«խայթել»
լիտվ.
gelà
«ցաւ, վիշտ»
ն. վ. գ.
qual
«ցաւ, տանջանք»
հ. իսլ.
quelia
«կեղեքել»
ռուս.
жалить
«խայթել»
ռուս.
жало
«խայթոց»
ռուս.
жалеть
«կարեկցել»
Մատենագիտություն
H. AG 459; Աճ. ՀԱԲ 567
Էջ 398, սյունակ 1 Էջ 398
ԿԵՂԿԵՂ (բրբ.) «մեղագռավ, սովորական ներկարար»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «բնաձայնական արմատ» քիչ հավանական է
բնաձայնական կրկնություն: Քիչ հավանական է հնդեւրոպական *kel- բնաձայնական արմատին հանգելը (առանց տեղաշարժի կ-ով), եթե նկատի առնենք, որ այդ արմատից ծագող աքաղաղ բառում *k-ն ենթարկված է սովորական տեղաշարժի *k > ք:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 399, սյունակ 1 Էջ 399
ԿԵՆԴՈՆԱՌ «կարկատանազգեստ, ցնցոտի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεντωνάριον
Մատենագիտություն
H. AG 356; Աճ. ՀԱԲ 573
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՆՍՈՆ (կինսոն, կեսոն, կենոն, այլեւ կատոն, կատուն) «հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κήνσον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 573
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՇԿԵՇԵԼ (կեշկշել) «կարկատել»
Ստուգաբանություն (կրկնավոր կազմություն)
առանձին անծանոթ *կեշ արմատից
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՏՍ(ՈՍ) (-այ, -է) «զարդարկղ (հատկապես Աստղիկի (Ափրոդիտեի))»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεστός
Մատենագիտություն
H. AG 356; Աճ. ՀԱԲ 575
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐԱՒՆՈՍ (կերօնոս, կերօնօս, կերոնոս) «բարկութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεραυνός «շանթ, կայծակ»
փոխաբերական գործածութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 580
Տե՛ս նաեւ
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԻՍ-
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիսաբաց, կիսադեպ, կիսամահ, կիսամասնեայ, կիսայբեաց, կիսառատ, կիսեփեաց, կիսէջ, կիսասարկաւագ, գրակէս, դրամակէս, իշակէս, կիսակաշի, կիսամեայ, կիսամսեայ, կիսանդրի, կիսավանկ, կիսակատար, կիսակօշիկ, կիսաշրջան, կիսավայրենի
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹԻԼ (*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ) «թուլանալ, տկարանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել (?)» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ, կթոտել, կթուտել, կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
keikr
«հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ.
kikna
«հետ թեքվել»
հայ.
կեղն
«թեք, զառիվայր» թերեւս
լատ.
gibber
«սապատավոր» (*gei-bh-?)
լիտվ.
geibti
«թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»