Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 27 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԱՅԻ «ամայի, անմարդաբնակ»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. pāyi (թերեւս) «ոտք, հետք»
կազմված է ան- ժխտականից՝ փայի < պ. pāyi «ոտք, հետք» բաղադրիչից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԵՂԹ (-ի, -ից) «արջառաջի»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել»
թերեւս հայկական կազմություն է՝ ան- ոչ ժխտական նախածանցով եւ *փեղթ «կտրված (կաշվի) շերտ» բառով, որ կարող էր գալ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել» արմատից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔԱՏ «կարոտ, աղքատ, նվաստ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «հարկադրանք, անհրաժեշտություն» -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով (հմմտ. աղքատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքատանալ, անքատիլ, անքատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἀνάγκη «անհրաժեշտություն, հարկադրանք, տառապանք, կարիք, պահանջ»
կիմր. angen «կարիք, անհրաժեշտություն»
կոռն. anken «կարիք, անհրաժեշտություն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՇԱԿԵՐՏ (-ի, -աց) «աշակերտ, սովորող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *ašākert
Աղբյուր՝ հ. պ. (մանիք.) hašāgerd
Աղբյուր՝ պ. šāgird
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշակերտիլ, աշակերտական, աշակերտակից, աշակերտասէր, աշակերտութիւն, աշակերտուհի
Նոր՝
աշակերտաբար, աշակերտավայել
Մատենագիտություն
H. AG 100; Աճ. ՀԱԲ 215
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՏ «հոգնութիւն, չարչարանք, աշխատանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *axšāt
Աղբյուր՝ պրթ. axšād
Աղբյուր՝ մ. պ. (մանիք.) axšād
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխատել, աշխատութիւն, աշխատասէր, անաշխատ, բազմաշխատութիւն, դառնաշխատ
Նոր՝
աշխատազուրկ, աշխատավարձ, աշխատաւոր, աշխատատրական, աշխատունակ, անաշխատունակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 216; Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐ «ողբ, լացուկոծ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *axšād
Աղբյուր՝ պրթ. axšād
Աղբյուր՝ մ. պ. axšād
(ըստ Բենվենիստի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարել, աշխարահեծ, աշխարան, աշխարանք, աշխարումն, գերաշխարան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐԱԲԱՆԴ «թագի կապ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական աշխար(°)
Աղբյուր՝ մ. պ. band «կապ»
Մատենագիտություն
H. AG 101; Աճ. ՀԱԲ 217
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐՀ (-ի, -աց) «աշխարհ, երկիր, մարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. xšaθra
Աղբյուր՝ մ. պ. šahr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարհագիր, աշխարհաբնակ, աշխարհագունդ, աշխարհակոծ, աշխարհահեղձ, աշխարհադիտել, աշխարհաժողով, աշխարհիկ, տաշխարհիկ, տարաշխարհ, տարաշխարհական, միջնաշխարհ, համաշխարհի, գերաշխարհիկ, չնաշխարհիկ, աշխարհալած, աշխարհամար
Նոր՝
անդրաշխարհ, անդրաշխարհային, աշխարհագրական, աշխարհագրագետ, աշխարհագրություն, աշխարհադես, աշխարհահռչակ, համաշխարհային
Մատենագիտություն
H. AG 101; Աճ. ՀԱԲ 218
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՐ(Հ)ԱՒԱՆԴ (-ի, -ից) «պանդոկ, գինետուն»
Փոխառություն
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Տե՛ս նաեւ