Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Արդյունք՝ 11298 բառահոդված (շտեմարանում ընդհանուր՝ 11298) · Էջ 268 / 1130
Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԵՒԱՆ
Ստուգաբանություն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԻՆ (-ի, -ից, ուշ՝ -աց) «երկինք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dei- «փայլել, շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)ui-n-) *-u աճականով՝ «շողացող երկինք»
Կան հնչիւնական դժուարութիւններ: Հնարաւոր է երկիր բառի համաբանական ազդեցութիւնը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնաբերձ, երկնագէտ, երկնագոյն, երկնակեաց, երկնահայեաց, երկնահար
Նոր՝
երկնասլաց, երկնաւոր, յերկնուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. *dyau «երկինք»
հ. հնդկ. divām «օր»
հայ. տիւ
հ. սլավ. dьnь
լիտվ. diena «օր»
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿԻՐ (-ի, -աց, այլն՝ -իւ) «երկիր, աշխարհ, երկրամաս, գետին, հող, բնակչություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er- «երկիր» (անմիջական նախաձեւ՝ *erdu(°)-) *er-t-, *er-u-
Նախաձեւի *erdu վերականգնումը (հմմտ. *meldui > մեղկ) հեղինակային է: Պեդերսենը (KZ 38, 197) ենթադրում է *er-u- > երգ > (երկին-ի ազդեցությամբ) երկ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկրպագել, երկրպագելի, երկրավոր, երկրագործ, երկրածին, երկրակալ, երկրական, երկրակեաց, երկրաչափ, երկրեայ, երկրատես
Նոր՝
երկրաբան, երկրաբանություն, երկրագունդ, ստորերկրեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ερα ((°) (<*erpō, *erō>))
գոթ. airþa
հ. վ. գ. erda «երկիր»
կիմր. erw «դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 332; KZ 197
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿՆ (-ան, -ունք, -անց) «երկունք, երկունքի ցավ, տառապանք, տագնապ, վախ, սարսափ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ed- «ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ed-udn(°)) (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնել, երկնիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. οδυνη
հուն. εδυνα «ցավ, տառապանք» ((էոլ.))
Մատենագիտություն
Pok. IEW 289; Աճառյանը ՀԱԲ 64
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿ-Ն «վախ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *duei- «վախենալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dui-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնչիլ, երկնչոտություն, երկչոտ, երկիւղ, երկեղ, երկիղ, երկիւղած, երկիւղուկ, երկեղուկ, երկեղոտ, աներկիւղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. dvaēθa «սպառնալիք»
հուն. δείδω «վախենալ»
հուն. δεος «վախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 65; Pok. IEW 227
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿՈՒ (հոլովման մեջ ուղղականի -ու-ն պահպանվում է որպես հիմքի ձայնավոր՝ -ուց, -ուս, -ուք (գրծ.) (երկո-, երկի-, երկ-, երկա-) «երկու»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *duō- «երկու» (անմիջական նախաձեւ՝ *duō(u)-) *dui > երկի-, *duo > երկո- տարբերակներով
ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկուորեայ, երկուորեակ, երկուանք, ընդերկուիլ, յերկուանալ, յերկուական, յերկուումն, երկոտասան, երկոքին, երկոտասանեակ, երկիցս, երկեամ, երկդիմի, երկպաշտ, երկբան, երկմտութիւն, երկրորդ, երկպաշտ, երկակեաց, երկագոյ, երկաստիճան, երկարաբան, երկդիմութիւն, երկկայմ, երկլեզուեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dvā
հուն. δύο
լատ. duo
հ. խոլ. dāu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 66-67; Pok. IEW 228-230
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐԿՊԱՏԱԿԱՆ «?»
Անստույգ (հավանաբար)
բաղկացած է երկ- + -պատ + ական բաղադրիչներից
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐՍՈՒ
Ստուգաբանություն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐՆԶ(Ն)ԱԿ
Ստուգաբանություն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐՇԻԿ ««երշիկ» (նոր գրական բառ)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. erišgi
Աղբյուր՝ թրք. irišgink
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երշիկագործ, երշիկարան, երշիկեղեն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 68-69