Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3436 բառահոդված · Էջ 262 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐԱՄ (հին եւ ճիշտ ձեւը՝ շերաս, գրված նաեւ շէրաս) «շերամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. šerāyā (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «մետաքսեղեն»
մոտ է ասոր. šerāyā «մետաքսեղեն» բառին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերամաբոյծ, շերամագործ, շերամանոց, շերամապահ, շերամապահութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐՏ (-ի, -ից) «շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր, շերդակոտոր, շերտափակ, շերտաւոր, շերտաւորում, շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. skhadatē «ճեղքել»
հուն. σκεδάννυμι «ցրել, կոտորել»
լիտվ. škedėns «կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919; Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՔ (բ. շէք, շէնք, շքեռ) «շեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skek- «ցատկել, արագ շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել, շեքատակ, շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. scehan «շտապել»
մ. վ. գ. schicken «ուղարկել»
հ. սլավ. skoka «ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷԿ (-ի, -աց) (շեկ) «շեկ, դեղնակարմիր»
Փոխառություն (թերեւս)
հմմտ. ատրաշէկ՝ ատր- «կրակ» բաղադրիչով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիկնիլ, շիկաթան, շիկակարմիր, շիկափոկ, շիկխարի, հրաշէկ, հրաշիկանալ, ատրաշէկ, ատրաշէակ
Նոր՝
շիկահեր, շիկամորթ, շիկանալ
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷՆ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) «շինվածք, շինություն, գյուղ, ավան, մարդաբնակ, ուրախ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *šēn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շինել, շինութիւն, շինական, շինականաշէն, շինակեաց, շինամէջ, շինարար, շինասէր, անշէն, նորաշէն, մարդաշէն, բարեշէն, խորանաշէն, մեհենաշէն
Նոր՝
շինարարական, շինարարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. šayana «բնակատեղի»
սողդ. šēn «հանգստավայր»
Մատենագիտություն
H. AG 213; Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷՋ- «շիջում, մարում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ueit- «լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ» «առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'ueit- «լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ» հիմքից՝ «առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիջանիլ, շիջուցիլ, շիջելափառ, շիջանուտ, անշէջ, դիւրաշէջ
Նոր՝
հրդեհաշէջ, հրշէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. śvit- «փայլել»
ավ. spaēta- «սպիտակ»
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻԹԵԼ «խայթել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
խայթ, խիթ եւ շիթ- ձեւերի յարաբերութեամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիթող, շիթոց, շիթ(ա)ցաւ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻԼ I (-ի, -աց) «շիլ, շիլական, ծռաչք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skel- «ծռել, հենել, ծուռ» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շլամիտ, շլութիւն, շլանալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻԼ II «վատ, վատորակ (ցորեն, հաց)»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շլաման, շլել
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻԿԵՐԵԱՅ (շիկերե) «վայրի արու ոչխար»
Անստույգ (թերեւս)
Աւելի քիչ հաւանական է համարել փոխառութիւն պ. šekar «որս»։
Տե՛ս նաեւ