Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 261 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՇԱՓԵԼ (շօշափել) «շոշափել»
Կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *skeup- շուփ (շփել) արմատի հիմքը
Կրկնավոր կազմություն, որի շափ արմատը Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 547) միացնում է շուփ (տե՛ս շփել) առմատի հետ, բայց սրա՝ մեր տված ստուգաբանությամբ (*skeup- արմատից) հարցի լուծումը դժվարանում է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաւշափելի, շաւշափական, դիւրաշաւշափագոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խարխափել (հ/շ հերթագայությա՞մբ)
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 547
Տե՛ս նաեւ
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՄԱՅ «թաղանթատապալ, պլկրիտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. šausa
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՓԻՆ ««շամն» (°)» (բհ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ:
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՔԱՐ «շաքար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. šakar
Բաղադրություններ՝ շաքարաբուղխ, շաքարբերան, նոր՝ շաքարախտ, շաքարաման, շաքարային, շաքարաւազ, շաքարեղէգ, շաքարեղէն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաքարաբուղխ, շաքարբերան, շաքարախտ, շաքարաման, շաքարային, շաքարաւազ, շաքարեղէգ, շաքարեղէն
Մատենագիտություն
H. AG 313; Աճ. ՀԱԲ 506-507
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԱՖ «ակնաբթոց, ակնադեղ, դեղաման»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. šāf (siyaf)
Աղբյուր՝ պ. saf
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 507; Ղազ.- Ավ. None; ՄՀԲ 213
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂՏԱՄԵՂՏ «ցոփ, խենեշ, թույլ, մեղկ, ծույլ»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
կրկնավոր կազմություն՝ անծանոթ շեղտ բաղադրիչով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 509
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐԱՄ (հին եւ ճիշտ ձեւը՝ շերաս, գրված նաեւ շէրաս) «շերամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. šerāyā (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «մետաքսեղեն»
մոտ է ասոր. šerāyā «մետաքսեղեն» բառին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերամաբոյծ, շերամագործ, շերամանոց, շերամապահ, շերամապահութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐՏ (-ի, -ից) «շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր, շերդակոտոր, շերտափակ, շերտաւոր, շերտաւորում, շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. skhadatē «ճեղքել»
հուն. σκεδάννυμι «ցրել, կոտորել»
լիտվ. škedėns «կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919; Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՔ (բ. շէք, շէնք, շքեռ) «շեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skek- «ցատկել, արագ շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել, շեքատակ, շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. scehan «շտապել»
մ. վ. գ. schicken «ուղարկել»
հ. սլավ. skoka «ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷԿ (-ի, -աց) (շեկ) «շեկ, դեղնակարմիր»
Փոխառություն (թերեւս)
հմմտ. ատրաշէկ՝ ատր- «կրակ» բաղադրիչով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիկնիլ, շիկաթան, շիկակարմիր, շիկափոկ, շիկխարի, հրաշէկ, հրաշիկանալ, ատրաշէկ, ատրաշէակ
Նոր՝
շիկահեր, շիկամորթ, շիկանալ