Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 471 բառահոդված (էջ 26/48)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՒԵԼ «մաղել, զտել, կլոր շարժումով հացահատիկի աղբը մաղի մեջտեղում հավաքել եւ հանել» (գյուղատնտեսություն)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teuə- «մաղել, զտել»
թերեւս ծ/թ հերթագայութեամբ կապուած է հնդեւրոպական արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
titau
«մաղ, քամհար»
հուն.
σαω
«մաղել»
հուն.
τω
«մաղել»
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՌ (-ոյ) «ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'orsos-)
որտեղից նաեւ ծուռ, ծառայ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծռել, ծռութիւն, ծռութիք, ծռավիզ, ծուռումուռ, ծամածուռ, ծամածռել, ծեքածուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γέρρον
«հյուսված վահան»
մ. վ. գ.
kerren
«շուռ տալ, դարձնել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 392; H. AG 457; Աճ. ՀԱԲ 474
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՊՆԵԼ «փակցնել, կպցնել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ծ/թ հերթագայությամբ կապել հնդեւրոպական *steib(h)- «ձող, բուն, կարծր, պինդ, սեղմ(վ)ել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. ստեպ, ստիպել։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼ II (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի) «կալ, կալսելու տեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯i-lo-)
նման է հ. հնդկ. khala «կալ» բառին, բայց դժվարութիւն է հարուցում հնչիւնական անհամապատասխանութիւնը, եթե մենք գործ չունենք կաղ-խեղ տիպի համապատասխանութեան հետ՝ *(s)kel- «ծռել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալորայ, կալոտի, կալատեղ, կալապետ, կալսել, կալածեւ, կալամէջ, կալատէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
khala
«կալ»
Մատենագիտություն
Mayrhofer, KEWA 305
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼՈՒԼ (-կալել, ուշ՝ կալնուլ, կալլուլ) «բռնել-կալել, հրամ. կա՛լ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu̯ol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալանք, կալական, կալանաւոր, ակնկալել, ակնկալութիւն, ոխակալ, ձերբակալ, ժուժկալ, խնամակալ, բռնակալ, երախակալ, ինքնակալ, թագակալ, գործակալ, դարանակալ, դիմակալ, ետեղակալ, ընկալուշ, ուշակալ, կալուածագիր, կալուածատէր, կալուածատիրական, ընկալագիր, թերթակալ, հերակալ, մոմակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἐγγυαλίζω
«հանձնել, ընձեռել»
լատ.
vola
«ձեռքի ափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484; Pok. IEW 397
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱՀՈՅՐ «ջրաման, սափոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer- «աման, ջրաման»
փոխատու լեզու՝ իրանական
հավանական է ծագումը հնդեւրոպական *kʷer- «աման, ջրաման» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
caru
«աման, կաթսա»
Էջ 379, սյունակ 1 Էջ 379
ԿԱՄՇ «խստացում, կարծրացում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «(երկու ձեռքով) բռնել (շղթա), սեղմել (գունդ)»
բուն ձեւն է *կամիշ կամ *կամուշ-, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *gem- արմատից, որտեղից հայ. ճմլել, թերեւս նաեւ կամն. հայտնի չէ -(ի/ու)շ-ի աղբյուրը (*-iskh կամ -ik’u-՞)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամշանալ, կամշոտ, կամշոտիլ
Էջ 379, սյունակ 1 Էջ 379
ԿԱՅ (-ի, -ից) «կայան, տեղ, վիճակ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայան, կայանալ, կայանանալ, կայանաւոր, կայարան, կայեան, կայուն, կայկայել, կակայիլ, կայական, մշտակայ, հարակայ, չկայ, արեւկայ, պարզկայ, ոտնկայ, մերձակայ, մատտակայ, նաւակայք, ջրկայ, բացակայ, ներկայ, ենթակայ, երեւակայել, գերակայ, դիմակայ
Էջ 381, սյունակ 1 Էջ 381
ԿԱՆԱԲՈՍ «մի աստղ (Նաւ եւ Աղաւնի համաստեղութիւնների միջեւ)» (աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κἀνωβος (κἀνοπος)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 381, սյունակ 1 Էջ 381
ԿԱՆԴԱԿԵԼ (ԲՀ) «շարժել, դրդել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *g"edh- «հրել, վիրավորել, ավերել»
Հազիւ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g"edh- «հրել, վիրավորել, ավերել» արմատի հետ, որտեղից՝ հ. հնդկ. *gandh «հրել, վիրաւորել, աւերել»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*gandh
«հրել, վիրաւորել, աւերել»