Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 485, սյունակ 1
ՃԱԿ
I
«էգ, էգ ձի, մատակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խալդերեն
հմմտ. ճակաճան՝ իրանական ծագման -ճան ածանցով, այն հավանաբար ամբողջովին փոխառություն է): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 175), նկատի առնելով բարբառակական caki, սվան. cag համիմաստ ձեւերը, ենթադրում է երրորդ մի ընդհանուր աղբյուր, որ թերեւս խալդերենն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճակաճան,
ճակաճանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սվան.
cag
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 175
Էջ 489, սյունակ 1
ՃԱՊԱՂ
I
-ի, -ից
«տարածված, ծավալված, սփռված, ցրված»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ձեւով եւ իմաստով նման է ծավալ բառին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճապաղել,
ճապաղումն,
ճաղապիլ,
ճապաղական,
ճապաղ(ա)ջուր,
գինաճապաղ,
անճապաղ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 490, սյունակ 1
ՃԱՐԱԿ
III
(-ի, -աց)
«երկիր, նահանգ, տարածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ ճարակել «արածել» բառի իմաստային մի զարգացում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճարակել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 191
Էջ 500, սյունակ 1
ՄԱԶՏԱՔԷ
(մազտաք, մագթաքէ, մազտաքի, մազդիքի, մաստաքէ, մազդիկ)
«մածուն, ձիւթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μαστίχη
Մատենագիտություն
H. AG 362;
Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 504, սյունակ 1
ՄԱՄԱՅ
«մամաց, կաթնանյութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a
«մայր»
բոբովաբառից (մանկական բառից)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mam(m)a բոբովաբառից (մանկական բառից), որ ուներ հիմնականում «մայր» իմաստը. բառը ուղեկցվում է նաեւ այլ իմաստներով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mamma
«մայրիկ (մանկ.), ստինք, ծիծ»
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՅՐ
III
«մթություն, խավար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«առկայծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mrio- կամ *morio-)
թերեւս կապված կամ բաղարկված է *mer- «սեւացնել, մթագույն, կեղտոտ բիծ» արմատի հետ
(ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ «մայր մտնել», դարձվածքներում՝ ժողովրդական ստուգաբանությամբ վերաիմաստավորված որպես մայր «մայրիկ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեւմայր,
արեւմարք,
մարիլ,
անմար,
մարմրիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
мара
«մառախուղ, մշուշ»
հ. սլավ.
mryj
«մշուշոտ, մռայլ»
հ. սլավ.
merknotí
«մթնել»
ռուս.
меркнуть
«աղոտանալ, մարել, մթնել, խավարել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138
Տե՛ս նաեւ
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՆ
I
«պտույտ, ոլորք, կոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn-
«պտտել(?)»
որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել,
մանելիք,
մանոց,
մանուած,
մանուածապատ,
մանուածոյ,
ոսկեման,
չուանաման,
բազմաման,
բարակաման,
խառնամանել,
կտաւամանութիւն,
մագմանոց,
շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել
«շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 508, սյունակ 1
ՄԱՆԷ
(ԲՀ՝ մանի «խոսող»)
«իմաստ, բովանդակություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. māena
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 107
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
II
(մազդ)
«պինդ, հաստ, թանձր, համբերատար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-to- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> *mat-to- -> մաստ < հ.-ե. *mad-
Բաղադրութիւն՝ մաստ(ն)ութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է փոխառութիւն համարել իրանական աղբիւրից՝ māsta «մեծ», ինչպէս կարծում է Հ. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 222):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաստ(ն)ութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
mast
«բտում, պարարտացում»
ալբ.
májmem
«հաստանալ, գիրանալ»
սլ.
māscdan
«մակարդվել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 222
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
III
(բբ)
«բողբոջած ու մաքրված գարի` գարեջուր պատրաստելու համար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-do- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> մաստ
Իմաստով հեռու է իրանական ձեւերից, եւ դժվար է փոխառութիւն ենթադրել:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
māst
«մածուն»
հ. վ. գերմ.
mast
«բտում, պարարտացում»
հ. հնդկ.
māda-
ավ.
maθa-
«հարբեցնող խմիչք»
հ. հնդկ.
mattá-
«հարբած, գրգռված»
լատ.
mattus
«հարբած»
հ. անգլ.
mōs
«շիլա, կերակուր»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։