Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 322 բառահոդված (էջ 26/33)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 565, սյունակ 1 Էջ 565
ՆԵՂ «նեղ, տառապյալ, ձերպ, նեղություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sner- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sner-lo-)
(*sner-lo նախաձեւի վերականգնումը հեղինակինն է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղել, նեղիչ, նեղութիւն, նեղածերպ, նեղսրտութիւն, նեղուց, նեղանձուկ, նեղանցուկ, սրտնեղիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
nearu
անգլ.
narrow
«նեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 478
Էջ 568, սյունակ 1 Էջ 568
ՆԻՆՋ «նինջ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ չունի հինդուստ. nīnd «քուն մտնել» բայի հետ, որ հանգում է հնդեւրոպական *meigh-ին (այդտեղից հայ. մէզ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ննջել, դժուարանինջ, քաղցրանինջ, անննջելի, ննջարան, ննջասենեակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 575, սյունակ 1 Էջ 575
ՆՔՈՅՐ -ի «մաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *neik- «հացահատիկը տեփրելով մաքրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *nikoter-)
նախաձեւի վերականգնումը հեղինակինն է
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
λικμάω
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 477
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԱՒԱՆԴ(Ն) «ոտքի կապ, կապ, չվան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
որտեղից, ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 502), փոխառված է նաեւ խեթ. šarāwanzi «կապ» բառը, որ չկա J. Friedrich-ի Hethitisches Wörterbuch-ում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
šarāwanzi
«կապ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂ ուշ՝ -ոյ «շեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «ծռել, հենել, ծուռ»
որի *khel- տարբերակից՝ խեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղել, շեղիչ, շեղութիւն, առիշեղ, առշեղ, առշեղել, անշեղ, շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
շաղ
(շաղել, շաղիլ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 508
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՌ «մեզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er- «արտաթորություն, կղկղանք, գոմաղբ» (անմիջական նախաձեւ՝ *skher-)
որտեղից՝ հայ. ցեռ: Հին ձեւը կարող էր -ճ ունենալ, որից առաջ եղել է ռ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռատ, շռծակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցեռ
ավ.
sairya
«գոմաղբ»
հուն.
σκώρ
«կղկղանք, գոմաղբ»
լատ.
muscerda
«խոզի աղբ»
ռուս.
срать
«կղկղել»
ռուս.
мусор
«աղբ»
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷՆ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) «շինվածք, շինություն, գյուղ, ավան, մարդաբնակ, ուրախ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *šēn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շինել, շինութիւն, շինական, շինականաշէն, շինակեաց, շինամէջ, շինարար, շինասէր, անշէն, նորաշէն, մարդաշէն, բարեշէն, խորանաշէն, մեհենաշէն, շինարարական, շինարարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
šayana
«բնակատեղի»
սողդ.
šēn
«հանգստավայր»
Մատենագիտություն
H. AG 213; Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՂ (-ոյ) (շեղ, շիտ) «շիւղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-)
որտեղից նաեւ ցելուլ (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շղաբեր, շիղաբեր, շղաբերել, շիղադէտ, շիղահան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՃ II «դատարկ, ունայն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k*edio-) k*edio- > շոճ
կապ ունենայ հնդեւրոպական արմատի հետ, որտեղից շերտ բառը (*skhed-ri)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոճմտութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԻ (բ. շվի) «սուլիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «սուլել»
այստեղից է բխեցվում (Pok. IEW 1, 628) շչել բայի արմատը:
Մատենագիտություն
Pok. IEW 628
Տե՛ս նաեւ