Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 370 բառահոդված (էջ 26/37)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԷԳ (հեթ, հիք), -ի ուշ՝ -ոյ «հեգ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pe(i)- «ցավեցնել, վնասել, նախատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *peiu-) արմատից
արմատից, հմմտ. հայ. հիվանդ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիգութիւն, հիգացեալ, հիգամորթ, հիգական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հիվանդ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 142
Տե՛ս նաեւ
Էջ 460, սյունակ 1 Էջ 460
ՀԻՄՆ (-ման, -մունք, -մանց) «հիմք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *semen- «հիմք» (անմիջական նախաձեւ՝ *se-mu-)
արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիմանալ, հիմնացուցանել, հիմնեցուցանել, հիմնել, անհիմն, խորահիմն, շարժահիմն, ինքնահիմն, հիմնական, հիմնարկ, հիմնովին, հիմնավոր, հիմնադրամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
šamana-
«հիմնաքար» հայ-խեթական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀՆԱՐ (-ի, -ից) «հնար, մեթոդ, եղանակ, կարելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hunar
փոխատու լեզու՝ պրթ. hunar
փոխատու լեզու՝ ավ. hunara-
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնարել, հնարավոր, հնարողություն, հնարագետ, հնարագիտություն, հնարագյուտ, հնարակերտ, հնարացույց, անհնար, անհնարին, բազմահնար, դյուրահնար, բարեհնար
Մատենագիտություն
H. AG 181; Աճ. ՀԱԲ 104-105; Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՆՁԱՆ -ի, -ից (հնձան) ««հնձան, խաղող ճզմելու ավազան» (բ. «պարտեզի հյուղակ»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս կապված է հունձ «բերք» բառի հետ, եթե չի ծագում խեթ. hanzan «մի սարք, աման» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձանահար, հնձանայարկ, հնձանաշեն, հնձանակ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 471, սյունակ 1 Էջ 471
ՀՐՁԱԾԵԼ «պատռել (՞)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Եթե ճիշտ է որոշված իմաստը, ապա հրձ-ը գալիս է հերձ-ից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 136
Էջ 473, սյունակ 1 Էջ 473
ՁԱԽ (-ու, -ոյ, -մէ) «ձախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel- «ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել» արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն, ձախել, ձախլիկ, ձախանալ, ձախող, ձախողանք, ձախողիլ, ձախորդ
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԷԹ (-ոյ) «ձեթ, ձիթապտղի յուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. zeθ (zaitā)
սեմական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիթենի, ձիթապտուղ, ձիթագործ, ձիթել, մոլաձիթենի, նշաձեթ, կպրաձեթ, կպրաձիւթ, ձիթուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արամ.
—
ասոր.
zeθ (zaitā)
Մատենագիտություն
H. AG 309; Աճ. ՀԱԲ 151; Ջահ. ՀԼՊ 458
Էջ 476, սյունակ 1 Էջ 476
ՁԼԵԼ «հողը պատռել, ակոսել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hel- «կտրել»
ծագում է հնդեւրոպական *g'hel-ից` *g'hel- «կտրել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
halá-
«գութան»
գոթ.
giltha
«մանգաղ»
հայ.
ձող
Մատենագիտություն
Pok. IEW 434
Էջ 481, սյունակ 1 Էջ 481
ՂԱՓԵԹ (ղաֆէթ, ղափդ) (ղաֆէթ, ղափդ) «ասպազանակ, երեսնակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. γāfat
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 167