Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված · Էջ 258 / 552
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՓԱՅ (կափայ) «հանգ, ոտանավորի տեսակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qāfiya
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 563
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՓՈՒՆՔ (կափանք) «հաւոց»
Անստույգ (՞)
Ծագումն անհայտ է (բնաձայնական կազմությու՞ն):
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԱՔԱՒ -ու, ուշ` նաեւ -ոյ, -ի, -աց «կաքավ, կաքավապար»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kak(k)- բնաձայնական արմատից
Աղբյուր՝ հուն. κακκάβη (թերեւս, ավելի հավանական է) «կաքավ»
Աղբյուր՝ ասոր. qaqqəwā-ից (թերեւս, ավելի հավանական է)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *kak(k)- բնաձայնական արմատից` որպես բնաձայնություն առանց բաղաձայնական տեղաշարժի կամ դրափոխությամբ: Սակայն ավելի հավանական է փոխառություն լինելը հուն. վերոհիշյալ բառից կամ ասոր. qaqqəwā-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաքաւել, կաքաւիչ, կաքաւանք, կաքաւաձեւ, կաքաւարան, շնակաքաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κακκάβη «կաքավ»
հուն. κακαζω «կչկչալ, կաքավի ձայն արձակել»
լատ. caccilare
գ. kakkeln «կչկչալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 133, 176; H. AG 307; Աճ. ՀԱԲ 563-564
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԲՆԻԼ (ԲՀ` կբնել (կծբնել)) «կպչել», «խափանել»
Ստուգաբանություն (հավանաբար)
կպչել (կպնել) բառի բարբառային ձեւն է:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 396, սյունակ 1 Էջ 396
ԿԵԱԼ (կեցի, (ե)կեաց) «ապրել»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեցուցիչ, բարեկեցիկ, բարեկեցութիւն, խառնակեցիկ, լեռնակեցութիւն, երկայնակեցութիւն, հոգեկեցոյց, չկեցու, միակեցնակ, երկայնակեաց, խաղաղակեաց, միայնակեաց, մենակեաց, անապատակեաց, կարճակեաց, լեռնակեաց, գազանակեաց, խառնակեաց, խաւարակեաց, բարեկեաց, անկեաց
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵԱՆՔ (կեն-), -աց «կյանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷei̯u-nā-) *-n ածանցով
Համարւում է հայկական կազմութիւն կեա-ից՝ -ան ածանցով, բայց հաւանական է կեան- ձեւի անմիջական հնդեւրոպական ծագումը: Ցեղակից լեզուներում պահպանւել են բայական կազմութիւններ՝ հ. հնդկ. jinvati, լիտվ. gyve'nù:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենակից, կենասեր, կենասիրութիւն, կենատու, անկեանք, դժուարակեանք, կենսաբեր, կենսատուր, կենսական, կենսունակ, կենսառիթ, կենսաբան, կենսագիր, կենսագրութիւն, կենսաթոշակ, կենսարթթու, կենսալից, կենսունակութիւն, կենսուրախ, կենցաղ, կենցաղական, անկենցաղ, կենցաղավարական, կենցաղավարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jinvati
լիտվ. gyve'nù
Մատենագիտություն
H. AG 459; Աճ. ՀԱԲ 465-466
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵԼ (կել) «հնարամտություն, հնարք, խորամանկություն, նենգություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei(ə)- «ուժ, բռնութիւն, բռնի ճնշել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷoi-lo-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կելութ-ք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jayati
ավ. jijišaiti «ձգտում է հաղթել, հնարամիտ դարձնել»
հուն. βια «ուժ, բռնություն»
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵԾԻ «կվենի»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «ժամոն, կիվ»
Եթե կապ ունի հնդեւրոպական *gʷet- «ժամոն, կիվ» արմատի հետ, ապա պիտի ունենար, թերեւս, կեցի ձեւը՝ *gʷet-s- կամ *gʷetio-:
Էջ 397, սյունակ 1 Էջ 397
ԿԵՂ III «ծուռ, թյուր, թերի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el- «ծռել, հեկել, ծուռ» կ/խ հերթագայութեամբ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական, որ կ/խ հերթագայութեամբ կապուած է խեղ բառի հետ եւ ծագում է հնդեւրոպական *(s)k(h)el- «ծռել, հեկել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղակարծ, կեղակարծիք, կեղակարծել, կեղակարծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. σκολιος «ծուռ»
հուն. κελλου «ծուռ» (Հեսիքիոս)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 490-491, 568
Տե՛ս նաեւ
Էջ 398, սյունակ 1 Էջ 398
ԿԵՂԵՐԶ «գանգատ, տրտունջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel- «ծակել, խայթել, ցավ, մահ» առայժմ չբացատրված երզ-ով
առայժմ չբացատրված երզ-ով. հմմտ. հատկապես սլավոնական զուգահեռները՝ հ. չեխ., ռուս. жалоба «գանգատ, տրտունջ», жалеть «խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղերզական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. չեխ. —
ռուս. жалоба «գանգատ, տրտունջ»
ռուս. жалеть «խղճալ, ցավել, ափսոսալ, խնայել»
Տե՛ս նաեւ