Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 252 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 460, սյունակ 1 Էջ 460
ՀԻՄՆ (-ման, -մունք, -մանց) «հիմք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *semen- «հիմք» (անմիջական նախաձեւ՝ *se-mu-)
արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիմանալ, հիմնացուցանել, հիմնեցուցանել, հիմնել, անհիմն, խորահիմն, շարժահիմն, ինքնահիմն
Նոր՝
հիմնական, հիմնարկ, հիմնովին, հիմնավոր, հիմնադրամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ. šamana- «հիմնաքար» (հայ-խեթական զուգաբանություն)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՆ (-ոյ) «հին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seno- «հին»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնանալ, հնութիւն, հնամի, հնոտի, հնախաւս
Նոր՝
հնագիտական, հնադարեան, հնահաւատ, հնածէս, հնասէր, հնաւանդ, հնէաբանութիւն, հինաւուրց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sána-
աւ. hanē «հին»
հուն. énos «հին»
լատ. sena «ծեր, հին, ծերունի»
հ. իռլ. sen-
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՆԳ (-ի, -ից, ուշ՝ նաեւ -աւք) «հինգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *penkʷe- «հինգ»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնգետասան, հնգեկական, հնգեկին, հնգիցս, հնգամեան, հինգերորդ, հնգետասան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. páñca
աւ. panca
հուն. πέντε
լատ. quinque
գոթ. fimf
լիտվ. penke
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 95
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՒԹ I (-ոյ, ուշ՝ -ի, -ից) «նիւթ, տարր, հիւթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sipto- «ծորալ, հոսել, կաթել»
հ.-ե. արմատ՝ *seip/b- «ծորալ, հոսել, կաթել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւթաբեր, հիւթեղ, հիւթանիւթ, անհիւթանիւթ, նմանահիւթ, պատշաճահիւթ, պղնձահիւթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ. sever «լորձունք, թուք»
սերբ. sipiti «մանր մաղտել (անձրեւի մասին)»
թոխ. Ա sip- «յուղել, օծել»
թոխ. Ա sep «յուղել, օծել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98-99
Տե՛ս նաեւ
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒԾ(ԱՆ)ԻԼ (ԱՆ)ԻԼ «հիւծվել, մաշվել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seug- «տխուր, հիւանդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sēug-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւծումն, հիւծական, ծարավահիւծ, հիւծախտ, հիւծախտաւոր, հիւծախտաբոյժ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. siuks «հիւանդ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 915; Ջահ. ՀԼՊ 147
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒԼ I (-ի, -ից (°)) (հիւղէ, հիւղեայ, հիւղայ, հիւլէ) «նիւթ, նախանիւթ, տարր, (նոր) ատոմ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ὕλη
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւլէական, հիւլէականութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 361; Աճ. ՀԱԲ 100
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՊԵՐԵՏ (հիպերետ, հեպերետ, հւպերետ) «ծառա, սպասաւոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ὑπηρέτης
Մատենագիտություն
H. AG 361; Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍ I (-ի, -ից, նաեւ -ոյ) (հեւս, հես, հուս, յօս) «մազահիւս, մազահիւսուածք, հիւսուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pek- «բուրդ գզել, պոկել»
Հեսկ բառի հետ միասին հիւս (հեւս) ձեւը կարող է ծագել *pek-t- > *pet-k- դրափոխութեամբ կամ -ւ-ի հաւելումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսել, հիւսածոյ, հիւսակ, հիւսեակ, հիւսկէն, հիւսումն, բազմահիւս, եռահիւս, հեսուլ, հիսուլ, յուսանել, յօսել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր. —
հայերեն հեսկ
լատ. pecto
հ. վ. գ. fehtan «սանրել»
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍՆ (-ան, -ունք) (հետան) «հիւսն, փայտագործ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կապուած հիւսել արմատի հետ։ Իմաստային զարգացման համար հմմտ. լատ. texo «հիւսել»...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսնել, հիւսնութիւն, հիւսնական, հիւսնոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. texo «հիւսել»
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀԻՒՐ (-ոյ) (հին՝ հետր) «այցելու, հրավիրված անձ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seue- (անմիջական նախաձեւ՝ *seuero-, *setro-) անդրադարձ դերանունից
անդրադարձ դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հյուրացյալ, հյուրամեծար, հյուրասեր, հյուրասիրություն, հյուրություն, հյուրընկալ, հյուրանոց
Նոր՝
հյուրասենյակ, հյուրասրահ, անհյուրընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. յուր «իր, յուր»