Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 252 / 466
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՃԱՐ
I
-ոյ
(բ. աճար)
«հաճար (հացաբույս)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ad-
«հաճար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ades/ados-)
*-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)
նախաձեւի *ad- արմատից՝ *-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)։ Կովկասյան մերձիմաստ ձեւերը, որոնք Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 15-16) կասկածով դիտում է որպես հայերենի աղբյուրը, պետք է համարել հայերենից փոխառված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ador «հաճար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 15-16
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
I
-ոյ
«համ, կարգուկանոն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sap-
«համ առնել, ընկալել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-)
եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ,
համեղահամ,
համահամ,
համտեսել,
համեստ,
համեստաբարոյ,
անհամ,
անհամիլ,
քաղցրահամ,
բարեհամ,
սրբահամ,
գինեհամ,
դառնահամ,
լեղահամ
Նոր՝
համեստափայլ, անհամեստութիւն
համեստափայլ, անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sapio «ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880;
Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
II
-ի, -աց
«սեռական օրգան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sap/b-
«համ առնել, ընկալել»
ինչպես կարծում է Լիդենը (AS 67), հ. հնդկ. sάpa- եւ լատ. sōpiō «առնանդամ» բառերի հետ միասին կապված է հնդեւրոպական *sap/b- «համ առնել, ընկալել» արմատի հետ, որից ծագում է նաեւ համանուն համ «ճաշակ» բառը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sάpa- «առնանդամ»
լատ.
sōpiō «առնանդամ»
Մատենագիտություն
AS 67
Տե՛ս նաեւ
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ-
(հան-, հոմ-, հունաբան ձեւերում՝ ան-, ամ-)
«միեւնոյն, համայն, ամբողջովին, շատ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական ham-
(թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական han-
(թերեւս)
թերեւս մասամբ խառնված բնիկ ձեւերի հետ, մասամբ՝ ձեւափոխված հուն. άμός-ի ազդեցությամբ: Իրան. եւ հուն. ձեւերը գալիս են հնդեւրոպ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համալսել,
համաչափ,
համապայծառ,
համարձակ,
համբարձումն,
համբերել,
համբերութիւն,
համայն,
հանդէպ,
հանդիպիլ,
հանդիսակ,
հանուր,
հանրական,
ընդհանուր,
հոմերամ,
հոմազգի,
հոմասեռ,
հոմատոհմ,
հոմատեսակ,
հոմացել,
հոմահայր,
հոմիլ,
ամփոփ,
համազգեստ,
համակարծիք,
համակիր,
համապատասխան
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱԿ
II
«ամբողջ, ամբողջովին, լիովին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հ. պ. hamāk
Աղբյուր՝ պրթ. hmg-
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համակել,
համակիլ,
համակակոյր,
համակակոր
Մատենագիտություն
H. AG 177;
Աճ. ՀԱԲ 19
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱԿԴԵՆ
«կրոնագետ, զրադաշտական ուսմունքը լիովին իմացող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. *hamākdēn
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
H. AG 177;
Աճ. ՀԱԲ 20;
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՌՕՏ
(-ի, -ից)
«համառոտ, կարճ, վճռական, համառոտություն, վճիռ, համառոտ կերպով»
Փոխառություն (հավանաբար)
իրանական փոխառություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համառօտ,
համառօտախնդիր,
համառօտագրութիւն,
համառօտախօս
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՍՊՐԱՄ
(համսպրամ, համասփրամ, համասպրան)
«մեխակազգի մի ծաղիկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. ham(a)spram
իրանական աղբյուրից՝ ham(a)spram. ժողովրդական ստուգաբանությամբ՝ համասփիւռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
շահասպրամ
մ. պ.
sp(a)ram
պ.
siparam isparam «ռեհան»
սողդ.
sprywm (sparymak) «ծաղիկ»
Մատենագիտություն
H. AG 177;
Աճ. ՀԱԲ 21;
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՎԱՐ
«միակերպ, հավասար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *ham(a)var
իրանական աղբյուրից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hamvār
պ.
hamvār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 21
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՐ
I
(-ոյ, -ու)
«համար, թիվ, հաշիվ, քննություն, համեմատություն, ենթադրում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *hamār
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համարիլ,
համարողութիւն,
անհամար,
յոգնահամար
Նոր՝
համարակալ, համարակալութիւն, համարիչ, համարում, մարդահամար
համարակալ, համարակալութիւն, համարիչ, համարում, մարդահամար
Մատենագիտություն
H. AG 178;
Աճ. ՀԱԲ 22
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։