Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 733 բառահոդված (էջ 25/74)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՔՆՄԱՅ «հայտնի բան» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ԲՀ-ի քննական հրատարակութեան մեջ այն տրված է իք «նման կամ յայտնի ինչ» ձեւով, որով իքնմայ բառը վերանում է
Էջ 289, սյունակ 1 Էջ 289
ԼԱԳ ««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h- «թեթեւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-) ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն, լագուցանել, լագորդել, լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 290, սյունակ 1 Էջ 290
ԼԱԼԱՓԱՐԹԵԼ «պապաշել, այծի պես մկկալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բաղադրություն՝ լալաարթին: Թերեւս բնաձայն կազմություն, որպիսիները տարածված են հնդեւրոպական լեզուներում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լալաարթին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lalelā
«բոբովանք»
հուն.
λαλεω
«շաղակրատել»
գ.
lallen
«բոբովել, կմկմալ»
Էջ 290, սյունակ 1 Էջ 290
ԼԱԼՕՆՔ (դաղօնք, լալօս) «տանձ կամ տանձի (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Գլխաբառը եւ նրա բացատրությունը առաջացել են Աստվածաշնչի միեւնույն հատուկ անվան երկու տարբեր թարգմանությունների միացումից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Էջ 292, սյունակ 1 Էջ 292
ԼԱՒՇ (լաւաշ) «երկար, լայն եւ տափակ, այդպիսի հաց՝ լավաշ, թաղթ, արջտուկ (բոյս)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lāb/p- կամ *lob/p- «թոյլ կախվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lāp-skh-°)
արմատից (լաւշ < *lāp-skh-°).
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լաւշտակ, լոշտակ, լոշել, լոշազաքայ, լոշքաշ, լոշականջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
labor
«սահել, իջնել, տարածվել»
լատ.
labium
«շուրթ»
հ. իսլ.
slafask
«թուլանալ, հալից ընկնել»
անհայտ
leppr (<*lappja)
«ցնցոտի...»
Էջ 293, սյունակ 1 Էջ 293
ԼԱՔՈՒՓԱՔ «տարբեր բաներ (՞)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. lakupak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 295, սյունակ 1 Էջ 295
ԼԵՐԴԵԱԼ «լքեալ կամ ձանձրացեալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Վերջինիս նոր հրատարակության մեջ ուղղված է լեղեալ, որը նույնացված է լեբեալ ձեւի հետ. այսպիսով առկա է լեբիլ բայի դերբայաձեւը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 277
Էջ 295, սյունակ 1 Էջ 295
ԼԻ (-ոյ) «լի, լեցուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *plē-) լի < plētos- կամ plēios-, լնում < *plēnumi-, լիր < *plēro-
եւ լնուլ «լցնել»։ Բնիկ հնդեւրոպական` *pel- *pelə-, *plē- «լցնել» արմատից` լի < plētos- կամ plēios-, լնում < *plēnumi-, լիր < *plēro-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լիաբերան, ծայրալիր, լիաձիգ, բերանալիր, լիագիրկ, բռնալիր, լիակատար, լիամագիլ, լիելի (լիուլի), լիութիւն, լիանալ, լեռգալի, պտղալի, դառնալի, թիւնալի, լմնել, լիազօր, լիազօրագիր, լիազօրութիւն, լիազօրել, լիաթոք, լիայոյս, լիահոգի, լիասիրտ, արկածալի, լցուցանել, հացալից, ջրալից, բերալից, թարախալից, խոտալից, ծխալից, թշնամանալից, ժանգալից, բովանդակալից, լրութիւն, լրումն, լրանալ, լրիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prnati
«լցվել»
ալբ.
plot
«լի»
լատ.
pleō
«լցնել»
հ. իռլ.
lĭnim
«լցնում եմ»
գոթ.
fulls
լիտվ.
pilnas
հ. սլավ.
plŭnŭ
«լի, լեցուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 279; Pok. IEW 799-800
Էջ 297, սյունակ 1 Էջ 297
ԼԻՃ I (-ի, -աց, -ից) «լիճ, բացվածք, տարածություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg- «կաթել, ծորալ, լուծվել» (անմիջական նախաձեւ՝ lēgiā-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լճակ, լճածով, լճեզր, լայնալիճ, ծովալիճ, սառնալիճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
legaim
«լուծվել, հալչել»
հ. անգլ.
leccan
«թրջել»
հայ.
լիկ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 657; Աճ. ՀԱԲ 282; Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 298, սյունակ 1 Էջ 298
ԼԼՈՒԿ «չարչարանք, լկանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lul- «դեսուդեն շարժել, օրորել»
հ.-ե. արմատ՝ *lēl- տարբերակ
*lul- «դեսուդեն շարժել, օրորել» արմատից կամ նրա *lēl- տարբերակից (լիլ- <*lēl-º), որտեղից նաեւ՝ լող, բրբ. լելալ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լլկել, լկանք, լլկիչ, լկոց, լկություն, չարալլուկ, դիալլուկ, բբալլուկ, սովալլուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 288
Տե՛ս նաեւ