Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
I
-ոյ
«համ, կարգուկանոն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sap-
«համ առնել, ընկալել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-)
եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ,
համեղահամ,
համահամ,
համտեսել,
համեստ,
համեստաբարոյ,
անհամ,
անհամիլ,
քաղցրահամ,
բարեհամ,
սրբահամ,
գինեհամ,
դառնահամ,
լեղահամ,
համեստափայլ,
անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sapio
«ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880;
Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԹԵԼ
«հոդել, կցել, կապել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sei-
«կապել, թոկ, փոկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *səit(h)-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *səit(h)-՝ *sei- «կապել, թոկ, փոկ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայթ(հ)այթել,
հայթ(հ)այթանք,
հեթեթանք,
հայթայթումն,
հեթեթ,
անհեթեթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sada
հ. վ. գ.
seito
«թոկ»
գերմ.
saitas
«կապ, շղթա, թել»
պրուս.
saitan
«փոկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՋԱՂ
«լաչակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
եթե լաշ- բառի աղաւաղումը չէ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 45
Տե՛ս նաեւ
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 450, սյունակ 1
ՀԱՏ
(-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից)
«հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. hattāi-
«հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել,
հատուցանել,
հատուցումն,
հատած,
հատուած,
հատու,
հատուկտոր,
հատիկ,
հատոր,
հատկիլ,
յատկիլ,
վարձահատոյց,
անհատոյց,
անհատ,
վիմահատ,
երկաբահատ,
տահեկանահատ,
դեղահատ,
կապարահատ,
հատուկտոր,
հատուածակողմ,
ականատ,
ականջատ,
հերատ,
միջատ,
փայտատ,
կտավատ,
գունատ,
բացատ,
խրամատ,
ծայրատել,
գլխատել,
քարատել,
զատ(ան)ել,
զատչիլ,
զատական,
ընդհատ,
անընդհատ,
ընդհատել,
նհատ,
աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐՈՒԱՆՑ
«հայոց հեթանոսական տոմարի 9-րդ ամսի հին անունը»
(տոմարական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հարոյ բայի հար հիմքից (հմմտ. հարուստ, հարուած) կազմված գոյականի ձեւ` հգն. հարուանք-ի սեռականը:
Էջ 453, սյունակ 1
ՀԱՒ
II
(-ու, -ոյ)
«պապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *hauo-s
«պապ»
նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւասկիզբն,
սկզբնահաւ,
նախահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
avos
«պապ»
գոթ.
avo
«տատ»
հ. իսլ.
afi
«պապ»
խեթ.
huhhaš
«պապ»
Մատենագիտություն
H. AG 465;
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 455, սյունակ 1
ՀԵԹԱՆՈՍ
-ի, -աց
«օտարազգի, հեթանոս, կռապաշտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. het(a)nos
փոխատու լեզու՝ հուն. ἔθνος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեթանոսութիւն,
հեթանոսանալ,
հեթանոսական,
հեթանոսակիր
Մատենագիտություն
H. AG 360;
Աճ. ՀԱԲ 74
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՏ
(-ոյ)
(ետ)
««ոտք, հետք, ուղի, օրինակ, նմանութիւն» (զհետ «հետեւից, հետո, հետ, միասին»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pedo-
«ոտք»
արմատից. նոր՝ հետախուզութիւն, հետաքրքրական, հետեւողական, անհետեւանք, անհետեւողական, ետադիմական, ետադիմութիւն եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հետակորոյս,
հետամուտ,
հետամտիկ,
հետաքրքիր,
հետեւիլ,
հետեւակ,
հետեւանք,
հետի,
հետերթու,
հետիոտ(ն),
որովհետեւ,
ոտն(ա)հետ,
ետ,
ետս,
ետոյ,
ետքն,
ետինք,
հետախուզութիւն,
հետաքրքրական,
հետեւողական,
անհետեւանք,
անհետեւողական,
ետադիմական,
ետադիմութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
padá-
«քայլ»
ավ.
pādəm-
«հետք, հետ»
լատ.
peda
«հետք»
հ. իսլ.
fet
«քայլ»
խեթ.
pedan-
Մատենագիտություն
H. AG 460;
Աճ. ՀԱԲ 83;
Pok. IEW 791
Տե՛ս նաեւ
Էջ 459, սյունակ 1
ՀԵՑԻԿ
««հեզ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *seg’h-
(անմիջական նախաձեւ՝ *seg’h-sk)
ածանցյալ
Եթե ճիշտ է հեզ-ի ստուգաբանությունը հնդեւրոպական *seg’h-ից, ապա հեց-ը կարող է լինել սրա ածանցյալը՝ *seg’h-sk:
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։