Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 394 բառահոդված (էջ 25/40)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳՈՅՑ (-ի, -ից) «հանգոյց, կնճիռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Թերեւս կազմուած է -ոյց ածանցով՝ անգանիլ (անկանիլ) «հասնել, աւարտել» բայի յանգ արմատից, կամ, որ աւելի հաւանական է, հանգ «դադար, աւարտ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգուցել, ոսկեհանգոյց
Էջ 446, սյունակ 1 Էջ 446
ՀԱՆԴԱՐՏ «հանգիստ, խաղաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *handart
հմմտ. հայ. հան-<իրան. han եւ ավ. darta- (դերբայական ձեւ՝ dar «պահել, ետ պահել, ամուր պահել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանդարտել, հանդարտասիրտ, հանդարտիկ, հանդարտութիւն, անհանդարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
darta-
«դերբայական ձեւ՝ dar «պահել, ետ պահել, ամուր պահել»»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 39
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՍԱՏ «դարբին, երկաթագործ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. haddād
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 52
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԹ (-ի, -ից) «հարթ, հավասար, ուղիղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *plat- (անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. pərəθu «լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն, հարթաբարյատակ, հարթիկ, անհարթ, անհարթութիւն, միահարթ, դաշտահարթ, երկնահարթ, սարահարթ, հարթաչափ, հարթաչափութիւն, հարթավայր, հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthu-
«լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ III (-ի, -աց) «սկիզբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել, արձակել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանալ, հաւնումն, հավակ, դեռահավակ, դառնահավ, հավակավ, չարահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παύω
«պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ.
pausa
«դադար»
հ. սլ.
pustiti
«թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 457, սյունակ 1 Էջ 457
ՀԵՍՍԱՅՔ (հգն.) «(ԲՀ՝ «գործնականք» կամ «իմաստունք»»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
(տառադարձութիւն)
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՓՏԱՍՍԱԳՐՈՆ «Մեծ արջի համաստեղություն» (աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἑπτάστερος
աղավաղված տառադարձություն փխնկ. *հեփտաստերոն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 90
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՆ (-ոյ) «հին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *seno- «հին»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնանալ, հնութիւն, հնամի, հնոտի, հնախաւս, հնագիտական, հնադարեան, հնահաւատ, հնածէս, հնասէր, հնաւանդ, հնէաբանութիւն, հինաւուրց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sána-
աւ.
hanē
«հին»
հուն.
énos
«հին»
լատ.
sena
«ծեր, հին, ծերունի»
հ. իռլ.
sen-
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՂԵ (-ի) «արեւ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἥλιος
սխալ տառադարձութեամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւղական
Մատենագիտություն
H. AG 361; Աճ. ՀԱԲ 100
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀԻՒՐ (-ոյ) (հին՝ հետր) «այցելու, հրավիրված անձ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *seue- (անմիջական նախաձեւ՝ *seuero-, *setro-) անդրադարձ դերանունից
անդրադարձ դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հյուրացյալ, հյուրամեծար, հյուրասեր, հյուրասիրություն, հյուրություն, հյուրընկալ, հյուրանոց, հյուրասենյակ, հյուրասրահ, անհյուրընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
յուր
«իր, յուր»