Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 246 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԲ (հորբ, հարֆ, հորփ) «կոտեմ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. hurf
ձայնաւորի շփոթմամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԹ (-ի, -ից) «հարթ, հավասար, ուղիղ»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *plat- (անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավ. pərəθu (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն, հարթաբարյատակ, հարթիկ, անհարթ, անհարթութիւն, միահարթ, դաշտահարթ, երկնահարթ, սարահարթ
Նոր՝
հարթաչափ, հարթաչափութիւն, հարթավայր, հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԻՒՐ (-ոյ) (հարեւր) «հարյուր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ari-tro-)
«հարմարեցնել» արմատից: հմմտ. հ. անգլ. rim «թիւ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարիւրավոր, հարիւրապետ, հարիւրամեայ, հարիւրերորդ, հարիւրորդ
Նոր՝
հարիւրամեակ, երկհարիւրամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. rim «թիւ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 113, 158
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐԿ II (-ի, -աւ, -իւ) «անհրաժեշտություն, հարկավորություն, ծառայություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «փորձել, վտանգ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pr-g-)
*ph- սկզբնահնչյունով եւ այլ ածականով` փորձ: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարկ «զարկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկիք, հարկետուր, հարկատրիլ, հարկադիր, հարկադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πείρα «փորձ»
գոթ. fairina «հանցանք, մեղք»
հ. իսլ. far «վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐԿ III «հարկ, տուրք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *harga- «հարկ, տուրք»
Աղբյուր՝ ավ. harǝk- «հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան, հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469; Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՃ (-ի, -ից) «հարճ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ աեւելակովկասյան (՞) (թերեւս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարճորդի, հարճորդեգիր, հարճութիւն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՄՆ (-ին, -ունք) «հարս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «հարցնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prk-)
որտեղից նաեւ հարց:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարսնութիւն, հարսնանալ, հարսնեղբայր, հարսանիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. procus «փեսացու, աղջիկ ուզող»
գոթ. fraihnan «հարցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 62
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՑ (-ի, -ից) «հարց, հարցում, խնդիր, հարցուփորձ, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *perk'- «հարցնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prk'-sk-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարցանել, հարցուփորձ, հարցումն, հարցաւոր, հարցուկ, հարցութիւն, գիտահարց, հարահարց, գետնահարց, մեռելահարցութիւն, հարցախնդիր, հարցաքննիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pṛccháti «հարցնում է»
լատ. posco «պահանջել, խնդրել»
հ. վ. գ. forska «հետազոտություն, հարց»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 62-63
Տե՛ս նաեւ
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՑ (-ի, -ից) «հաց, կերակուր, ճաշ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peku- «եփել, թխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *poku-ti-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացակից, հացամոլ, հացատար, հացարարոց, հացարարութիւն, հացերեց, հացեփեաց, հացկատակ, հացամեծար, գարեհաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pakti- «եփում, եփված կերակուր»
լատ. pektas «տապակած, խորոված»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 798; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ I (-ու, ուղ` -ոյ, -աց, -է) «թռչուն, էգ թռչուն, հավ, աքաղաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *hauei- «թռչուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւադէտ, հաւալուսն, հաւախօս, հաւակեր, հաւահարց, հաւահմայ, քաջահաւ, երաշտահաւ, հաւապահ, հաւթափեալ, հաւամրգի, եգիպտահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vi-
ավեստ. vay
լատ. avis «թռչուն»
հուն. οἰωνός «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 465; Աճ. ՀԱԲ 66