Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 246 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 512, սյունակ 1 Էջ 512
ՄԱՏԱԿ II -ի, -աց «մատակ, էգ անասուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Բաղադրութիւններ՝ մատակախազ, մատակախազութիւն, մատակլան: հմմտ. մ. պ. mātak, պ. māda:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատակախազ, մատակախազութիւն, մատակլան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. mātak
պ. māda
Մատենագիտություն
H. AG 192; Աճ. ՀԱԲ 266
Էջ 512, սյունակ 1 Էջ 512
ՄԱՏԱԿ III (°)
Ստուգաբանություն
Բաղադրութիւն՝ մատակելի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատակելի
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԱԿԱՐԱՐ (-ի, -աց) «կերակրապետ, խոհարարապետ, մատակարար, տնտես»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *mātakaδār(a)-
հմմտ. զրաղ. պ. mātak «հիմք», պ. māya «նյութ, մակարդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատակարարել, մատակարարություն, մատակարարումն, մատակարարաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 533
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԱՂ (-ոյ) «մատաղ, մատղաշ մանուկ մատաղ հորթ, զոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ. կաթել. հյութեղ, պարարտ, բտած»
որտեղից նաեւ մածառակ, մաճար/ռ, այլեւ պ. maskah «թարմ յուղ», հ. վ. գ. Mast «գիրացում, բտում»: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 267), հենվելով սլավոնական զուգահեռների վրա (հ. սլ. mladŭ, ռուս. младший «երիտասարդ, մատաղ»), բխեցնում է *mel- «մանրել» արմատից՝ *-d- աճականով եւ դրափոխությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատաղածին, մատաղական, մատաղամայր, մատաղատուն, մատաղել, մատղաշ
Նոր՝
մատաղահաս, մատաղատի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. maskah «թարմ յուղ»
հ. վ. գ. Mast «գիրացում, բտում»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694; Ջահ. ՀԼՊ 136; Աճ. ՀԱԲ 267
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԱՐԿԱՅ (մատարկայ) «համեմատություն, նմանություն»
Ստուգաբանություն
Կազմված է մատ- եւ արկայ բաղադրիչներից: հմմտ. առ- արկայ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 268
Տե՛ս նաեւ
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԵԱՆ III (-ի, -ից) «մագաղաթ, թուղթ. գիրք, գրվածք. արձանագրություն. գրքի գլուխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *mātyān
հմմտ. մ. պ. mātikān, mātyān: Բեյլին (DKS 329) բերում է զրաղ. պհլ. mātiyān (m’t’n) զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատենագետ, մատենագիր, մատենայած, մատենապատում, մատենադարան, մատնարկ, հոգեմատեան
Նոր՝
մատենագիտություն, մատենախոս, մատենախոսություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269; Բեյլի (DKS) 329
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏՉԻԼ (մատիզ կամ մատուզ) «մածվել, կպչել, փակչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ, կաթել, հյութեղ, պարարտ, բտած» (անմիջական նախաձեւ՝ *mad-ig’h- (-ug’h-))
որտեղից նաեւ մատաղ, մածառակ, մաճար/ռ: Տարբեր է մածիլ-ից, որ *mag’- արմատից է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատզողական
Էջ 513, սյունակ 1 Էջ 513
ՄԱՏԻՏԵՂ «հավկլտենի (բույս)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
Կազմված է մատի եւ դեղ բաղադրիչներից՝ վերջինիս դ>տ առնմանական խլացմամբ. մատի-ն կարող է ծագել հնդեւրոպական *mad- արմատից
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏԻՏԵԼ «ընդելուզել (°)»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատիտումն
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՆ I (-ին, -ունք, -անց) «մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mət- *t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē- «չափ» կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան, մատն(ա)ցոյց, մատնահատ, մատնեք, հնգամատնեան, սանդղամատն, վարդամատն, շալակամատն, անձնամատն, մատանել, մատանի, մատնիչ
Նոր՝
մատնանշել, մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր. maut
ն. կիմր. bawd
մ. բրետ. meut «բութ մատ» (<*mə-to)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270