Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված · Էջ 240 / 764
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՀ(ԵՒ)ԲՈՀ (թոխ(եւ)բոխ) «ամայի, անմարդաբնակ, քաոս, խառնաշփոթություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ եբր. tōhū wa bohū
Աղբյուր՝ ասոր. tōh wə boh
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 194
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՂ- «թողնել, թույլ տալը, ներելը»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tolu-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է», հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել», հ. իռլ. tol «կամք», գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել», բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»։ - Pok. IEW 1, 1060։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 195) այս ստուգաբանությունը դնում է կասկածելիների շարքում, որովհետեւ հայերեն արմատի իմաստը զգալիորեն շեղվում է։ Հմմտ. նաեւ թույլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թողուլ, թողութիւն, թողարան, անթող, հարութող, կնաթող, կարգաթող, դժուարաթող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է»
հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել»
հ. իռլ. tol «կամք»
գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել»
բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1060; Աճ. ՀԱԲ 195
Տե՛ս նաեւ
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՄԻՆԱՆ «շար» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն
Կեղծ բառ, որ ստեղծվել է ԲՀ-ի թոմին բառի անշարժ մեկնության թոմին-անշար գրությամբ՝ թոմին բառի եւ անշար(ժ)-ի ան-ի միացմամբ։
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅԹԻ «կանաչ ծովակրիա» (բբ)
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ անգլ. turtle (թերեւս) «կրիա»
նորագույն փոխառութիւն
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՆ (թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից «թույն, մահադեղ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steu- «խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր, թիւնաւոր, թունել, թունալից, թունամուխ, թիւնաբեր, թիւնաբուխ, ապաթոյն, դառնաթոյն, չարաթոյն, իժաթոյն, հրաթոյն, եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆ (դոն) «մի ձուկ՝ փալամութ, թյուննոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ֆր. thon
Նոր փոխառութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 196
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՆԻՐ -ոյ «թոնիր, գետնավառարան»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ շումերերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
Աղբյուր՝ ակկադերեն (՞) (հավանաբար, թերեւս)
արեւելյան ինչ-որ աղբյուրից. սկզբնաղբյուրը հավանաբար շումերերենն է՝ թերեւս ակկադերենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
H. AG 155; Աճ. ՀԱԲ 196; Ջահ. ՀԼՊ 452, 463
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՇ «սառցագիծ» (բհ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ վրաց. toši
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՇԱԿ -ի, -աց (թորշակ, թօշակ) «ուղեպաշար, պարեն, ռոճիկ, թոշակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. tōšak
Աղբյուր՝ պ. tōša
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոշակել, թոշակաւոր, թոշակակեր, նոր՝ թոշակառու
Նոր՝
թոշակատու, թոշակատեր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌՆ (-ին, -ունք, -անց) «թոռ, զավակի զավակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «թույլ, քնքուշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-no-)
«թույլ, քնքուշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռնակից, թոռնորդի, թոռնիայ, ձագթոռնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tarna- «հորթ, ձագ»
լիտվ. tarnas «ծառա, սպասավոր»
հայ. թարմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 198; Pok. IEW 1070