Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 744, սյունակ 1
ՅՈՐԵԱՆ
(ցորեան)
«ցորեն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er-
«աճել, սնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *k'er- «աճել, սնել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ցորենահատ,
ցորենաբաշխ,
ցորենաշատ,
ցորենավաճառութիւն,
բազմացորեան,
եգիպտացորեն,
մարացորեն
Էջ 747, սյունակ 1
ՈՒԼՆ
II
(ուղն) (-ան, -ունք)
(ուղն)
«մարգարտահատիկ, ուլունքահատիկ, վեգ, պարանոց, ոսկր, անրակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *olen-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *olen-` *el- «ծռել, թեքել» արմատից, որից նաեւ ուլն «պարանոց» եւ ողն (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուլնախաղաց,
ուլունավաճառ,
յուռ(ու)թուլունք,
տապեղուլունք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 750, սյունակ 1
ՈՒՆՋ
I
ուզ` -ոյ
«տակ, խորք, հատակ, արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *udhos
«տակ, ցած, ներքո»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ondh-)
լիաձայն աստիճան (*ondhio->ունջ)
եթէ *udhos «տակ, ցած, ներքո» նախաձեւի (այստեղից` ընդ) լիաձայն աստիճանն է *ondh-, այսինքն` *ondhio->ունջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընզովին,
անունձ,
մադունձ,
մադունճ
Էջ 752, սյունակ 1
ՈՒՐԱԳ
(-ի, -աց)
(ուրաբ)
«ուրագ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. uraku(m)
«մի հատիչ (ուրագ)»
ճշտված ըստ W. Von Soden ANW-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քարուրագի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613-613
Էջ 765, սյունակ 1
ՓՇԻՏ
-ի
«մի կշռաչափ (երեք գարեհատ)»
(չափ ու կշիռ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ միջին պարսկերեն *pīšīt
փոխատու լեզու՝ պարսկերեն pīšīza
Մատենագիտություն
H. AG 255;
Աճ. ՀԱԲ 508
Էջ 774, սյունակ 1
ՔԱՂԲԱՆՈՒԹ
««դատաստան ըստ բավականության» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աստվածաշնչի ինչ-որ հատուկ անվան մեկնությունից
Էջ 777, սյունակ 1
ՔԱՌ
(-ի, -աց)
«չորս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ketvores-
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ketvores- արմատից: Բաղադրություններ՝ քառասուն, քառաժանի, նոր՝ քառահատոր, քառաձայն, քառատրոփ, քառորդ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քառասուն,
քառաժանի,
քառահատոր,
քառաձայն,
քառատրոփ,
քառորդ
Մատենագիտություն
H. AG 503;
Աճ. ՀԱԲ 555
Տե՛ս նաեւ
Էջ 789, սյունակ 1
ՔՍԱԿ
(-ի, -աց, գրծ. -ով)
«պարկ, ծրար, դրամապանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *kīsak
փոխատու լեզու՝ պ. kīsa
Իրանական փոխառություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քսակագին,
քսակակալ,
քսակահատ
Մատենագիտություն
H. AG 258;
Աճ. ՀԱԲ 598
Էջ 791, սյունակ 1
ՖԷՀԱՏՔՈՒՇՏ
«հագնի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 795, սյունակ 1
-ԱՅԻՆ
«ամառային, ամսային, գարնանային, երկնային, մարդկային, իւրային, ծերային, մերային, նոցային»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմուած է -ա(յ) տարրից եւ -ին ածանցից: Հմմտ. նախ՝ իւրային-իւրոյին, ծերային-ծերոյին, մերային-մերոյին տարբերակները՝ իւրոյ, ծերոյ, մերոյ ձեւերի կողքին՝ իւրոյ-իւրոյին-իւրային զարգացմամբ (վերջինս՝ համաբանութեամբ): Երկրորդ՝ նոցա-նոցային կազմութիւնը՝ հիմքային ա-ի պահպանմամբ եւ -ին ածանցով: Երրորդ՝ ա-ով հիմք ունեցող բառերի -ային-ով կազմութիւնները՝ հնդեւրոպական դարբին, -ա-ց-դարբնային, երկիր, -ա-ց-երկրային, լեզու, -ա-ց- լեզուային եւ այլն (հերթագայական են ամարային, ձմերային ձեւերը ամառն, -րան, ձմեռն, -րան ձեւերից՝ ամառնային, ձմեռնային ուշ ձեւերի կողքին), ոչ հնդեւրոպական ագարակ, -ա-ց - ագարակային, աշխարհ, -ա-ց - աշխարհային, խաւար, -ա-ց - խաւարային, հրեշտակ, -ա-ց - հրեշտակային եւ այլն: Հիմքային -ա-ի անկումից յետոյ ընկալուելով որպէս ինքնուրոյն ածանց՝ -ային-ը բառեր է կազմել նաեւ ոչ -ա-ով հիմքերից՝ աշուն, -նան - աշնանային, երկին, -ի-ց - երկնային, հող, -ոյ հողային, ջերմ, -ոյ ջերմային եւ այլն: Անհաւանական պէտք է համարել իրանական ծագման վարկածը՝ -aina- (աւեստ. -aēna-, հ. պրսկ. -aina-) ածանցից, որ նիւթական ածականներ է կազմել՝ աւեստ. zaranaēna- «ոսկեայ», հ. պրսկ. aθangaina «քարէ» եւ այլն: Իրանական ածանցը գործածութեամբ շատ աւելի նեղ է եղել եւ միջին շրջանում ունեցել է -են տեսքը: Կարելի է կարծել, որ իրանական ածանցը նպաստել է հայերեն ածանցի բաղադրիչների միասնացմանը եւ տարածմանը, եթէ ունենայինք նիւթ նշանակող իրանական ծագման հիմքերից -ային-ով կազմութիւններ, բայց այդպիսիք չկան: ուրարտական -aini-ով հատուկ անունները պէտք է հայկական եւ իրանական կազմութիւններ լինեն, կամ կազմուած լինեն ուրարտական -ni-ով՝ -ia-ով հիմքերից:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։