Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 761 բառահոդված (էջ 24/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՔԵԼ «կոկել, կռել, կրթել, (ուշ) թեթել, ծռել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «հյուսել»
արմատից, որի համար վերականգնւում է «հիւսել» իմաստը, մինչդեռ մերձաւոր *tek՛-p արմատը, որի համար վերականգնւող իմաստը հայերենին աւելի մօտ է, ունի *-k՛-ով նախաձեւ, որ չէր կարող տալ թեկ-. հայերենի համար ենթադրելի է *tek- նախաձեւ` *tek՛-p-ին մօտ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեքմթեքել, թեթակայ, թեքութիւն, թեքում, դիւրաթեք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178-179; Pok. IEW 1058
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԻԹԵՂՆ (-թղան, -թղունք) (թեթեղն) «թիթեղ, բարակ թերթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տարածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ptei-ptelon-) Կրկնաւոր կազմութիւն
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 185) բխեցնում է նոյն աղբիւրից, ինչ թիռ, թեր, այսինքն՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից: Pokorny-ն (IEW 1, 1061) կասկածով բխեցնում է հնդեւրոպական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիթեղնակապ, թիթեղագործ, թիթեղանման, թիթեղապատ, թիթեղեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πεχαλόν
«թերթ, թիթեղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185; Pokorny IEW 1061
Տե՛ս նաեւ
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻԼ (-ի, -աց) «բլուր, հողաբլուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արամ. tillā
փոխատու լեզու՝ ասոր. tēlā
փոխատու լեզու՝ արաբ. tall
Փոխառութիւն սեմական աղբիւրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՐԱԽ «թիրախ, նպատակակետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. tīr «կրակոց, նետ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՒ (-ոյ) «թուարկում, թուանշան, թուաբանութիւն, թուական, գրքի գլուխ, համար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teuo- *tēu- «ուռչել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *teuo- *tēu- «ուռչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թուել, թուիք, թուելիք, թուական, տոհմաթիւ, բազմաթիւ, մարդաթիւ, մեծաթիւ, եղբայրաթիւ, քոյրաթիւ, երկթուեան, թուաբանութիւն, թուաբանական, թուահամար, թուարկել, թուարկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tuvas
«ուժեղ, հզոր»
պրուս.
tūlan
«շատ»
գոթ.
pūsundi
ռուս.
тысяча
«հազար»
ուրարտ.
atibi
«բյուր, տասը հազար»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1080
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹԻՒՐ (-ի, -աց) (հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր) «թյուր, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- (անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել, թիւրութիւն, թիւրաշուրթն, թիւրահաւատ, թիւրածնունդ, խեղաթիւր, բազմաթիւր, եղեռնաթիւր, թիւրատեսութիւն, թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
stuprum
«ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր.
ystum
«ծռում, շրջադարձ, թեքում» (*steub(h)-ma)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՄԲՈՒԿ (-ի, -աց) «թմբուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *tuməbak
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թմբկահար, թմբկահարութիւն, թմբկահարիկ
Մատենագիտություն
H. AG 154; Աճ. ՀԱԲ 189
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՐ «գույն, երանգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոյրաբոխ, թիւրաբոխ, գեղեցկաթոյր, սպիտակաթոյր, լուսաթոյր, ծիրանաթոյր, ձիւնաթոյր, արջնաթոյր, քաջաթոյր
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՒԱՆԻԿ «հարուստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tuvānik «զօրեղ, *հարուստ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 201
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՒԶ (-ոյ, ուչ՝ -ի, -ից) «թուզ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ միջերկրածովյան կամ փոքրասիական աղբյուր *tugho-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թզենի, թզաբեր, թզենապատ, թզկերուկ, թզորակ, մոլաթուզ, ժանտաթզենի, մոլաթզենի, ադամաթուզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σῦκον
բեովտ. τὔκον
լատ.
fīcus
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 202; Ջահ. ՀԼՊ 466