Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 656 բառահոդված (էջ 24/66)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԵԼ I «այրել, դաղել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khər-, *khor-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khər-, *khor-) ` *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարակել, խարակիչ, խարան, խարոյկ, խարոյկել, խարուկածին, եղեմնախար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
hyrr
«կրակ»
հ. վ. գ.
herd
«օջախ»
լիտվ.
kùrti
«ջեռուցել, տաքացնել»
լիտվ.
kárštas
«տաք, ջերմ, կիզիչ»
լատ.
cremō
«այրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Տե՛ս նաեւ
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՇԵԼ (ուշ՝ խաշել) «այրել, վառել, խաշել, եփել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khrs- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khrs-, *khər-ə- *khər-s)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարշումն, խարշատել, խարշատումն, խարշապատիլ, խաշոյ, խաշու, խաշմիս, աղեխարշ, տապախարշ, տաւբախարշ, անխարշ, երկնախարշ, խաշիլ, քրտնբախաշ, քրտինքխաշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
karštas
«տաք, շոգ»
ռուս.
красный
«կարմիր»
ռուս.
красивый
«գեղեցիկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 348; Pok. IEW 572
Տե՛ս նաեւ
Էջ 325, սյունակ 1 Էջ 325
ԽԱՔԱՆ (-աց) «միապետ, թագավոր» (թյուրք-թաթար. տիտղոս)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. xākan
փոխատու լեզու՝ թյուրք. xāqān
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. թրք.
xāqān
Մատենագիտություն
H. AG 159; Աճ. ՀԱԲ 354
Էջ 325, սյունակ 1 Էջ 325
ԽԵԼ(-Ք) I «գլխուղեղ, խելք, միտք, բանականություն, վարպետություն, կարողություն, հնարք, կամրջագլուխ. նավագլուխ, նավի ղեկի կողմը, նավի նստարան, տան կտուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)el- «խելք, կարողություն, վարպետություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)el-) խել < *khel-, հնարավոր կապ *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ
Արմատից, որ կապում են *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ (խել < *khel-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խելաք, խելագար, խելամուտ, խելացի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalā
«արվեստ»
նորվ.
skalle
«գանգ»
շվեդ.
skalle
«գանգ»
հ. իսլ.
skilja
«տարբերել, հասկանալ»
անգլ.
skill
«վարպետություն, կարողություն»
Էջ 327, սյունակ 1 Էջ 327
ԽԵՏԵՐ «բեկոր, մնացորդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություն` խեշտերանք (հավաք.): Թերեւս կապ ունի բրբ. խշուր եւ խոշոր բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշտերանք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 359, 395
Էջ 328, սյունակ 1 Էջ 328
ԽԵՐՇԵՏ (հերշատ) ««մնացուկ. մանրուք» (կամ «հիշատա՞կ»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խերշետանք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 330, սյունակ 1 Էջ 330
ԽԻՃ ուշ՝ -ի, -ից «խիճ, կոպիճ, քարի կտորտանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khidio-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)h(h)ēd- «ճեղքել, պատռել»
Կապ ունի՞ կիճ «մարմար» բառի հետ՝ կ/խ լծորդությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճաքար, խճամած, խճել, խճեայ, մանրախիճ, խճուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցոփլ
հուն.
σχιδαξ
«տաշեղ»
լիտվ.
skiedà
«տաշեղ, եղան»
լիտվ.
skiedarèi
«տաշեղ, եղան»
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՆ «կարագ, յուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ (s)kei-(d)-o- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khi(d)-no-)
թերեւս նաեւ հայ. խեժ: Այս արմատից են *ski-no- հիմքով գերմաներեն մի շարք բառեր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնոցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
skiesti (skiedziu)
«նոսրացնել, ջրիկացնել»
ռուս.
цедить
«քամել»
ռուս.
чистить
«մաքրել»
Էջ 332, սյունակ 1 Էջ 332
ԽԻՒ «սարյակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khēu- «ճչալ, ոռնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kau-, *keu-) բնաձայնական արմատ
Քմայնացած *k'-ով ձեւից է սագ (*k'auā):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
hūwo
«բու»
լիտվ.
kóvás
«եղջերուկ»
լիտվ.
kóva
«սերմնաքաղ ագռավ»
բուլղ.
cavka
չեխ.
cavka
լեհ.
kawkaw
«եղջերուկ»
Էջ 333, սյունակ 1 Էջ 333
ԽԼԻԿ «անզօր, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «չորանալ, ցամաքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκελίφρος
«չորացած, նիհարած»
հ. շվեդ.
skäll
«նիհար, բարակ, անհամ»
մ. վ. գ.
hel
«թոյլ»
մ. վ. գ.
hellec
«հոգնած»
լատվ.
kàlss
«նիհար»