Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԿԵԼ
«ոստայնանկել, կտավ գործել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gi-g-)
g-ածանցականով
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g-)
g-ածանցականով
*gei- «ծռել, թեքել» կամ *geu- «ծռել» արմատից` *-g ածանցականով կազմված (*gi-g- կամ *gu-g-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկոց,
կկոցել
Էջ 412, սյունակ 1
ԿՆԻՔ
(-ոյ)
«կնիք, դրոշմ, մկրտություն խոսքի ավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kanīku(m)
«կնքված փաստաթուղթ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kunukkum
«կնիք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնքել,
կնքիչ,
կնքոց,
կնքումն,
կնքահայր,
կնքամայր,
կնքատու,
կնքատր,
դատակնիք,
անկնիք,
խաչակնիք,
խաչակնքել,
նորակնիք,
կնքամոմ,
կնքապահ,
կնունք
Մատենագիտություն
H. AG 308;
Աճ. ՀԱԲ 608
Էջ 413, սյունակ 1
ԿՇՏԱՄԲԵԼ
«հանդիմանել, կշտամբել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. kušdu-āi
«կշտամբել, նախատել»
կազմված է անկախ չգործածված *կուշտն բառի գործիականից (կշտամբ), որ իր հերթին կարելի է բխեցնել խեթ. kušdu-āi «կշտամբել, նախատել» բայից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կշտամբիչ,
կշտամբանք,
կշտամբութիւն,
ինքնակշտամբելի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀՀՀԼ 155
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԽ
«կոխում, կոխոտում, կոխված, կոխոտված»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ենթաշերտային բա՞ռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոխել,
կոխան,
կոխումն,
անկոխ,
ոտնակոխ,
խառնակոխ,
երկրակոխ,
թեւակոխել,
բազմակոխ,
ընդունայնակոխել,
կոխոտել,
կոխկոտել,
կոխրտել,
կոխոտք,
կոխան,
կոխք,
մեռելկոխ,
սեւակոխ
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂ
(-ի, -ից, -աց)
(կողն, -ան)
«կող, կողք, կողմ, կողակից, կին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gol-
«ճյուղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 621), հետեւելով Մեյեին, համեմատում է բոխս. Ա källyme, Բ källymiye «կողմ» բառերի հետ, սակայն այս բառերի բուն իմաստն է «ուղղություն, աշխարհի կողմ», եւ նրանց համեմատությունը հուն. κλίμα «աշխարհամաս. աշխարհի կողմ» բառի հետ ավելի հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողակից,
կողաբաղ,
կողահերձ,
կողահոս,
կողամայր,
կողնիլ,
զառիկող,
զառիկողի,
հարստակող,
միջակող,
պատկողանդոց,
անկողին,
ընկողին,
անգողին,
ընգողին,
ընկողնիլ,
գետնանկողին,
կողոսկր,
կողիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կողր
«ճյուղ»
ռուս.
голья
«ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճառյան 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՄՆ
-ան, -անք, -անց (կողմ)
«կողմ, կողք, երկիր, երկրամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ծագում է կող բառարմատից՝ -մն վերջածանցով (հին կազմութիւն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողմանոց,
կողմանիլ,
ընկողմանիլ,
միակողմանի,
կողմնիլ,
կողմնապահ,
կողմնակի,
կողմնափակ,
կողմնակալ,
լեռնակողմն,
միակողմն,
արեւելակողմն,
հարավակողմն,
լանջակողմն,
ծովակողմն,
դաշտակողմն,
կողմիլ,
կողմապահ,
երկակողմ,
ձախակողմեան,
աջակողմեան,
կողմնացույց,
անկողմնակալ,
անկողմնապահ
Մատենագիտություն
H. AG 422;
Աճ. ՀԱԲ 622
Էջ 418, սյունակ 1
ԿՈՅՍ
I
-ի, -աց
«կողմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական kōs
«կողմ»
աղբիւրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կուսակալ,
կուսակալել,
կուսակալութիւն,
յայսկոյս,
յայնկոյս,
յետ(ս)կոյս,
աստուածակոյս,
մեկուսի,
մեկուսանալ,
չորեքկուսի,
քառակուսի,
երեքկուսի,
ծովակոյս,
կուսանկեա,
կուսանկատ,
կուսակից,
կուսակցական,
կուսակցութիւն,
անկուսակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kōs
«կողմ»
մ. պրթ.
kōs (kws)
«կողմ»
(Թուրֆան)
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 64;
Ջահ. ՊԲՀ 184
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1
ԿՈՉ
«կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet-
«խօսել, ասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել,
կոչելի,
կոչիւն,
կոչանք,
կոչումն,
կոչնատէր,
կոչնական,
կոչնակ,
անկոչ,
գետնակոչ,
մեծակոչ,
ինքնակոչ,
դժուարակոչ,
դիւրակոչելի,
որովայնակոչ,
դիւակոչ,
խառնակոչութիւն,
կոչնագիր,
կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati (*gātati)
«ասում է»
գոթ.
gipan
«ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ.
quetha
«ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481;
Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 422, սյունակ 1
ԿՈՐ
III
«կորուստ, փչացում»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *g^er-
«կլանել, կոկորդ, անդունդ»
հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *g^er- «կլանել, կոկորդ, անդունդ» արմատի հետ։ Ենթաշերտային բա՞ռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորնչիլ,
կորուսանել,
կորնչումն,
կորուստ,
կորուսիչ,
կորստախառն,
կորստական,
անկորուստ,
երախտակորոյս,
խորհրդակորոյս,
համակորոյս,
հետակորոյս,
մտակորոյս,
շնորհակորոյս,
դաշնակորոյս,
կանխակորուստ
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐԿՈՏ
«կորկոտ, թեփահանված եւ ծեծված ցորեն կամ գարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gred-
«քերել, քերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gogrod-)
որ ներկայացվում է միայն ալբաներենով եւ գերմանականով (ալբանա-գերմանական զուգաբանություն)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650-651) նույնպիսի *grod- արմատ ենթադրում է *ghreu- «շփել, տրորել» արմատի *-d-ով աճած ձեւերի հիման վրա` ենթադրելով *gh-ի դիմաց *g- (բայց այս դեպքում դուրս են ընկնում գերմանական զուգահեռները եւ առանց *-d ածականի ձեւերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորկոտապուր,
գարեկորկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gerrusε
«քերոց»
հ. շվեդ.
kratta
«քերել, ճանկռել»
գ.
krutzen
«քերել, քերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 650-651
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։