Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«աղ» որոնման արդյունք՝ 5731 բառահոդված · Էջ 239 / 574
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՌՈՒԿ «կաղամբազգի մի բույս» (բուսանվանական)
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել, հատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khōr-s-)
Կազմված է բուսանվանակազմիչ -ուկ ածանցով՝ խոռ- (խոռ՞ռ, խի՞ռ) անծանոթ արմատից. հնարավոր՞ է արդյոք վերջինիս կապը *(s)ker- «կտրել, հատել» արմատի *kh-ով եւ *-s ածականով տարբերակի հետ (*խոռ- < *khōr-s- կամ խիռ < *khēr-s-). հմմտ. հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ. կիմր. corr «նվազ, հյուծված, գաճաճ», խեթ. karš, karšciā «կտրել, հատել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. κορσοω «խուզել»
մ. իռլ. corr «նվազ, հյուծված, գաճաճ»
կիմր. corr «նվազ, հյուծված, գաճաճ»
խեթ. karš, karšciā «կտրել, հատել»
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՊ- «խռռալը»
Բնաձայն
Բաղադրություններ՝ խոպոտ, խոպող: Բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոպոտ, խոպող
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՍՈՒԿԵՓԱՂ (խոսոփիայլ, խոսեփայլ. սխալմամբ խոռուկեփաջ) «ոսկեգլուխ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. χρυσοκέφαλος
սխալմամբ խոռուկեփաջ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 427
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՏԻՇ «սթեր, ասարոն, հոռոմ»
Փոխառություն
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՍԱՐ (խիսար, հիսար, հսար) «պաշարում»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ՝ խսարել (հիսարել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խսարել, հիսարել
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՍՏՈՐ (ուշ՝ սխտոր), -ի, -ից, ուշ՝ -ոյ «սխտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-d- «կտրել, հատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sk(h)oro-do-) խստոր < *khosodoro- < *skhodoro- ՞
հայ-հունա-ալբանական զուգաբանություն ՞՝ *sk(h)oro-do- նախաձեւի մի տարբերակից, որ թերեւս գալիս է *sker-d- «կտրել, հատել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խստորապրաս, խստորակ, խստորուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. σκόρ(ο)δον
ալբ. hurdε
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428; Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԱՐԵԼ «կոխել, վեհ երեւալ» (ԲՀ)՝ «կոխել կամ վեհ երեւել»
Ծագումն անհայտ է
սրա աղավաղումից՝ «կոխել կամ վեհերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԻՂ (բրբ. խստուտ, խստոռ, խտիկ) «գրգիռ, մարմաջ, խտղտանք, խուտուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *k"ed- «խայթել, ծակել, սրել, մղել, խթանել, դրդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k"hēdilo-) ՞
Արմատը թերեւս պատկերավոր-բնաձայնական բնույթ ունի, եւ նման ձեւեր տարածված են նաեւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտղտել, խտղտանք, խտղտումն, խտղտելի, խստողումն, խստողտիլ, խստողոտել, ակնախստիղ, ակնախստիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ. hvot «մղում, խթանում, դրդում»
հ. վ. գ. (h)wezzen «գրգռել, բորբոքել, սրել»
ֆինն. kutittaa «խտղտել, խուտուտ ածել»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 140
Տե՛ս նաեւ
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԻՏ «գիրկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ կովկասյան (քարթվելական) (՞) (թերեւս)
Կրկնավոր կազմություն, թերեւս կովկասյան (քարթվելական) աղբյուրից փոխառված արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտտել, խտտակոփս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. xutva, xutili «գրկել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428-429
Էջ 353, սյունակ 1 Էջ 353
ԽՏԻՐ -ոյ «տարբերություն, խտրություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keid- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khid-)
Թերեւս խ/կ հերթագայությամբ՝ խտիր / կտիր (կտրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտրել, խտրանք, խտրող, խտրութիւն, խտրադիմայ, խտրողադիմք, temp_անխտիր, շաբաթախտիր, լուսնախտիր, շեղջախտիր, դժվարախտորելի
Նոր՝
խտրականութիւն, անխտրականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. chidira «կացին, սուր»
հ. հնդկ. chinátti, chindati «կտրում է, անջատում է»
ավ. sid(a)ra-n «անցք, բացվածք, ճեղք»
լատ. scindō «պատռել, ճեղքել»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 294
Տե՛ս նաեւ