Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված · Էջ 234 / 411
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՐԴ «բացված «ստրոպված, կոխոտված, ուղիղ» (ճանապարհի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել, անցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *port-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հորդել, հորդուն, ռահահորդ, ներհորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πορος «անցք»
լատ. porto «տանել»
լատ. portus «դուռ»
լատ. porta «քաղաքի դուռ, դարպաս»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 816
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՐՁ (-ի, -ից) «եռանդ, հույզ, գրգիռ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, հուզել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ordio-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. յորդ
հայ. յորդորել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՄ -ո «հում, անեփ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *om- «հում, դառը» (անմիջական նախաձեւ՝ *ōmo-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հմություն, հմակել, հմակերություն, հմանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. āmá-
հուն. ώμός «հում»
Մատենագիտություն
H. AG 468; Աճ. ՀԱԲ 121
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՄԵԼ (հմել, հմուլ, խմել, խմէլ) «գայլուկ» (բբ)
Փոխառություն
Հայերենի տարբերակները թերեւս տարբեր աղբյուրներից են:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՆ I «գետի ծանծաղ անցատեղ, ելք, հնարք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pent- «ոտք դնել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pont-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հունաւոր, հունել, անհուն, լայնահուն, ներհուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pánthās «ճանապարհ»
հուն. πόντος «ծով»
հուն. πάτος «շավիղ»
ռուս. путь «ճանապարհ, ուղի»
Մատենագիտություն
H. AG 468; Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆԴՐ (հունկել «անկորուստ») «ընդ կորուստ»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառեր, ծագումն անհայտ է
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆՁ (-ոյ) «քաղ, բերքահավաք, բերք, ամառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek- «հասնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *onkos-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձել, հնձել, ընձել, հնձումն, արտհունձ, բազմահունձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. հասուն
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՆՁ (-ի, -ից) «հնչում, ձայն»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնչել, հնչական, հնչիւն, հնչումն, բազմահունչ, հոգեհնչող, բազմահնչումն, դիւրահնչելի, զուգահնչիւն, խրոխտահնչական, հողմնահնչեղ, հնչաբանութիւն, հնչիւնախօսութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 123
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՊ (-ոյ, ուշ` -ի, -ից) «մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub- «սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ, հպաբար, հպատուր, հպելիք, դիւրահուպ, երկրահուպ, վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ. ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՌՆ ««քղանցք» (°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ser «իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն, ոսկեհուռազարդ, ոսկեհուռակապ, մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ